H Eλλάδα έχει ήλιο, αέρα...

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κίνησε στις 17 - 10 - 2007 διαδικασία για παράβαση κατά του Βελγίου, της Εσθονίας, της Γαλλίας, της Ελλάδας, της Ουγγαρίας, της Λετονίας, του Λουξεμβούργου, της Μάλτας, της Πορτογαλίας, της Σλοβακίας, της Σλοβενίας και της Σουηδίας, επειδή δεν κοινοποίησαν το εθνικό τους πρόγραμμα ενεργειακής απόδοσης μέχρι τις 30 Ιουνίου 2007, όπως όφειλαν σύμφωνα με την οδηγία τού 2006 για την ενεργειακή απόδοση κατά την τελική χρήση και τις ενεργειακές υπηρεσίες. Τα σχέδια δράσης αφορούν τις εθνικές στρατηγικές για την επίτευξη του στόχου της μείωσης της κατανάλωσης ενέργειας κατά 9% μέχρι το τέλος του 2016, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο τα κράτη μέλη θα συμμορφωθούν με μία σειρά άλλων διατάξεων της οδηγίας. Μακροπρόθεσμα, η Οδηγία αυτή θα αλλάξει ριζικά τον τρόπο διάθεσης της ενέργειας στην αγορά, οδηγώντας σε μεγάλη εξοικονόμηση ενέργειας.

Μόλις μια εβδομάδα πριν, στις 9 - 10 - 2007 η Greenpeace δημοσίευσε έκθεση με θέμα "Κίνητρα για την εφαρμογή μέτρων εξοικονόμησης ενέργειας στα κτίρια". Η οργάνωση κατέθεσε συγκεκριμένα μέτρα που πρέπει να εφαρμοσθούν, καταρχήν στον δημόσιο τομέα, ο οποίος οφείλει να διαδραματίσει "υποδειγματικό ρόλο" έτσι ώστε να επιτευχθούν ο εξορθολογισμός της ενεργειακής κατανάλωσης και η εξοικονόμηση ενέργειας στον μεγαλύτερο καταναλωτή ενέργειας που δεν είναι άλλος από τα κτήρια. Στην πρόταση τής Greenpeace, οι ΑΠΕ στον κτηριακό τομέα αντιμετωπίζονται ουσιαστικά ως μέτρο εξοικονόμησης ενέργειας, αφού η τοπική παραγωγή και κατανάλωση ενέργειας συνεπάγεται μειωμένες απώλειες στα δίκτυα διανομής ηλεκτρικής ενέργειας, απώλειες που αγγίζουν το 10% περίπου στη χώρα μας.

Ο κτηριακός τομέας είναι υπεύθυνος για το 40% περίπου της συνολικής τελικής κατανάλωσης ενέργειας σε εθνικό επίπεδο. Η κατανάλωση αυτή, είτε σε μορφή θερμικής (κυρίως πετρέλαιο) είτε σε μορφή ηλεκτρικής ενέργειας, έχει ως αποτέλεσμα, εκτός της σημαντικής οικονομικής επιβάρυνσης λόγω του υψηλού κόστους της ενέργειας, και τη μεγάλη επιβάρυνση της ατμόσφαιρας με ρύπους, κυρίως διοξείδιο του άνθρακα (CO2), που ευθύνεται για το φαινόμενο του θερμοκηπίου. Ως εκ τούτου είναι απολύτως αναγκαία η μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης στα κτήρια, η οποία μπορεί να επιτευχθεί με απλές μεθόδους και τεχνικές και κυρίως με τον κατάλληλο σχεδιασμό των κτιρίων, που υπακούει στις αρχές της βιοκλιματικής αρχιτεκτονικής, όπου μπορεί να ενσωματωθούν συστήματα και τεχνολογίες για την μέγιστη δυνατή αξιοποίηση της φυσικής ενέργειας

Ενδεικτικά επισημαίνεται πως αν ο οικοδομικός κανονισμός στην Ελλάδα ήταν το ίδιο αυστηρός με της Δανίας, γεγονός που ουσιαστικά επιδιώκει η Οδηγία για την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων, τα νέα κτίρια θα κατανάλωναν μόνο τη μισή ενέργεια για τις ανάγκες θέρμανσης.

Παραδείγματα οικολογικής σήμανσης από αναγνωρισμένους φορείς είναι:

Το πλήρες κείμενο των προτάσεων της Greenpeace βρίσκεται εδώ

Rudy Burckhardt, ο φωτογράφος των δρόμων

(...)But New York was different. Arriving here in 1935, at age 21, I was overwhelmed by its grandeur and ceaseless energy. I felt this was the place where I wanted to stay. The tremendous difference in scale between the soaring buildings and people moving against them in the street astonished me, and it took a couple of years before I felt ready to photograph.

Rudy Burckhardt

.










Heavy bus slows, New York my ride
Speeds up, on the hill Rudy waves
Then faster seize me, pivot, evade
A mien, step, store, lawn sliced from lives
A nap at dusk; entering night
Landscape threatens, no matter which
Caveman’s faith, artifical light
A shack in the woods, the turned switch
One a.m. stop; drunk or sly strangers
Turnpike, the bus wheezes, slows, drives
And so Bronx, known Manhattan kerbs
Turned key in my lock, the door gives
Miserably weak, pour some shots
Don’t look, make the bed, it’s day out

Edwin Denby

Ο Rudy Burckhardt (1914-1999) αποθανάτισε με τον φακό του την Νέα Υόρκη και άλλες πόλεις. Τον ενδιέφεραν, κυρίως, οι ιδιορρυθμίες της σύγχρονης αστικής ζωής, και ιδιαίτερα η ζωή των δρόμων από την προοπτική του πεζού.

Ο Edwin Denby (1903-1983), ποιητής και κριτικός χορού, ήταν στενός φίλος και συνεργάτης του Rudy Burckhardt.

Πυρηνικός κλοιός χωρίς αλυσιδωτές πολιτικές αντιδράσεις

Στις 9-10-2007 η Αλβανική κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι υπάρχει ενδιαφέρον από μια Γαλλική εταιρεία για την κατασκευή πυρηνικού εργοστασίου στην περιοχή του Δυρραχίου, μόλις 100 χλμ από τα βόρεια σύνορά μας. Επίσης, και η Βουλγαρική και η Τουρκική κυβέρνηση ανακοίνωσαν σχέδια για την κατασκευή πυρηνικών εργοστασίων. Μία ακόμη χώρα, η ΠΓΔΜ, σύμφωνα με εκτενείς αναφορές, που είδαν το φως της δημοσιότητας στον ευρωπαϊκό τύπο, συνομιλεί με εταιρείες κατασκευής πυρηνικών αντιδραστήρων με σκοπό να κατασκευασθεί και εκεί πυρηνικός σταθμός.
Η Ελλάδα έχει προ πολλού απορρίψει το ενδεχόμενο εγκατάστασης πυρηνικών αντιδραστήρων στο έδαφός της με τη στήριξη όλων των κοινωνικών και πολιτικών δυνάμεων.

Οι βουλευτές τού Σύριζα Μ. Παπαγιαννάκης και Ν. Τσούκαλης απηύθυναν ερώτηση προς τους Υπουργούς Εξωτερικών, Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης σύμφωνα με την οποία οι παραπάνω υπουργοί ρωτήθηκαν για τις πρωτοβουλίες που θα πρέπει να αναλάβουν άμεσα, ώστε να αποτραπεί η εγκατάσταση πυρηνικών σταθμών στην περιοχή.

Οι διάφοροι τύποι πυρηνικών σταθμών λειτουργούν με βάση την αρχή ό,τι ελάχιστες ποσότητες ραδιενεργού ύλης μπορούν να μετατραπούν σε τεράστιες ποσότητες ενέργειας. Αυτό γίνεται ως εξής : Όταν ένα νετρόνιο προσκρούσει στον πυρήνα ενός ατόμου, τον διασπά, με αποτέλεσμα να απελευθερωθούν περισσότερα νετρόνια. Αυτά προσκρούουν σε άλλους πυρήνες, τους διασπούν κ.λ.π. και έτσι προκύπτει μια αλυσσιδωτή αντίδραση. Αν η πυρηνική αντίδραση είναι ανεξέλεγκτη, τότε προκαλείται τρομερή έκρηξη. Στο φαινόμενο αυτό άλλωστε βασίζεται η λειτουργία των πυρηνικών όπλων.

Ο έλεγχος της αντίδρασης, για την παραγωγή ωφέλιμης ενέργειας, γίνεται στους πυρηνικούς αντιδραστήρες.

Ειδικές ράβδοι βορίου στο εσωτερικό του αντιδραστήρα, περιορίζουν τη διάσπαση νέων πυρήνων. Το στοιχείο που χρησιμοποιείται ως καύσιμο στους πυρηνικούς αντιδραστήρες είναι το ουράνιο 235. Κατά τη διάρκεια της αντίδρασης, το ουράνιο υπερθερμαίνεται. Το ψυκτικό μέσο (υγρό ή αέριο) που κυκλοφορεί στον αντιδραστήρα, απορροφά την παραγόμενη θερμότητα και θερμαίνει το νερό ενός λέβητα. Ο ατμός που παράγεται κινεί τους στροβίλους και μέσω αυτών και τις γεννήτριες παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος.

Χάρτης πυρηνικής ενέργειας

Το 1956 έγινε στην Αγγλία εγκαινιάστηκε από τη Βασίλισσα Ελισάβετ Β', ο πρώτος πυρηνικός σταθμός παραγωγής ηλεκτρισμού στο Calder Hall, στον οποίο χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά η ενέργεια του ατόμου για την παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος.

Ο σταθμός αυτός λειτουργεί μέχρι σήμερα, μαζί με εκατοντάδες πλέον άλλους σε όλο τον κόσμο.
Στη χώρα μας πυρηνικός αντιδραστήρας λειτουργεί στο ερευνητικό κέντρο "Δημόκριτος".

Οι χώρες με πυρηνικούς σταθμούς είναι: Αργεντινή, Αρμενία, Βέλγιο, Βραζιλία, Βουλγαρία, Γαλλία, Γερμανία, Ελβετία, Ηνωμένες Πολιτείες, Ιαπωνία, Ινδία, Ισπανία, Καναδάς, Κίνα, Κορέα, Λιθουανία, Μεγάλη Βρετανία, Μεξικό, Νότια Αφρική, Ολλανδία, Ουγγαρία, Ουκρανία, Πακιστάν, Ρουμανία, Ρωσία, Σλοβακία, Σλοβενία, Σουηδία, Ταϊβάν, Τσεχία και Φινλανδία.

27 σταθμοί πυρηνικής ενέργειας βρίσκονται υπό κατασκευή στις εξής χώρες: Αργεντινή, Βουλγαρία, Ιαπωνία, Ινδία, Ιράν, Κίνα, Ουκρανία, Πακιστάν, Ρουμανία, Ρωσία, Ταϊβάν και Φινλανδία.

Οι χώρες που παρήγαν το μεγαλύτερο ποσοστό του ηλεκτρισμού τους από πυρηνική ενέργεια το 2005 ήταν:

Χώρα	(%)
Γαλλία	78.5
Λιθουανία	69.6
Σλοβακία	56.1
Βέλγιο	55.6
Ουκρανία	48.5
Σουηδία	46.7
Κορέα	44.7
Βουλγαρία	44.1
Αρμενία	42.7
Σλοβενία	42 .4
Ουγγαρία	37.2
Φινλανδία	32.9

Σε όλον τον κόσμο λειτουργούν, περίπου, 525 πυρηνικοί αντιδραστήρες σε 38 χώρες όπου και παράγεται το 16% της παγκόσμιας ηλεκτρικής ενέργειας. Αναλυτικά, 2 αντιδραστήρες είναι υπό κατασκευή, 64 προγραμματίζονται και πάνω από 158 πρόκειται να προταθούν. Η Ινδία και η Κίνα έχουν τον υψηλότερο αριθμό αντιδραστήρων που κατασκευάζονται.

Επίσης, το ουράνιο U-235, είναι το καύσιμο που χρησιμοποιείται πιο πολύ από τις πυρηνικές εγκαταστάσεις για την πυρηνική διάσπαση. Η τιμή του ουράνιου κυμαίνεται στα $100 ανά λίβρα όπου η τιμή του αυξήθηκε 10 φορές μέσα σε πέντε έτη.

Παρά την αυξανόμενη πυρηνική προπαγάνδα, η πυρηνική ένέργεια δεν έχει καταφέρει να αντιμετωπίσει τα βασικά προβλήματά της και χαρακτηρίζεται ως αδέξοδη καθώς:

• Ο κίνδυνος ατυχήματος είναι ακόμα υπαρκτός και η ισχυριζόμενη βελτίωση των συστημάτων ασφαλείας αντισταθμίζεται στην προοπτική εγκατάστασης χιλιάδων νέων αντιδραστήρων ακόμα και σε χώρες που δεν έχουν τη σχετική υποδομή.
• Η διάδοση των πυρηνικών όπλων καθίσταται ακόμα ευκολότερη. Οι περιπτώσεις της Β. Κορέας και του Ιράν είναι χαρακτηριστικά παραδείγματα για το μέλλον σε ένα πλανήτη διάσπαρτο με πυρηνικούς αντιδραστήρες.
• Ο κίνδυνος τρομοκρατικού κτυπήματος σε οποιαδήποτε φάση του κύκλου, από την εξόρυξη και παραγωγή πυρηνικών καυσίμων, στους σταθμούς παραγωγής ενέργειας και στις εγκαταστάσεις διαχείρισης των πυρηνικών αποβλήτων, καθώς και σε όλες τις ενδιάμεσες μεταφορές.
• Τα πυρηνικά απόβλητα παραμένουν ενεργά για χιλιάδες χρόνια, αλλά ακόμα δεν έχει βρεθεί καμιά σίγουρη μέθοδος διαχείρισης τους. Δεν υπάρχει δυνατότητα αποφυγής ή επεξεργασίας των ραδιενεργών αποβλήτων, έτσι ώστε να εξαφανιστεί η ακτινοβολία τους. Κανείς δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι κάποια στιγμή τα ραδιενεργά απόβλητα δεν θα διαρρεύσουν, με όποιον τρόπο και αν έχουν αποθηκευτεί, μολύνοντας ανεπανόρθωτα το περιβάλλον. Τα ραδιενεργά απόβλητα συνιστούν μια ωρολογιακή βόμβα, της οποίας το μέγεθος ολοένα αυξάνει. Οι ίδιες οι εγκαταστάσεις έχουν περιορισμένη διάρκεια ζωής και μεταβάλλονται σε ραδιενεργά απόβλητα, όταν παροπλίζονται.
• Απέχει σημαντικά από το επίπεδο των μηδενικών εκπομπών. Τόσο στο αρχικό στάδιο του κύκλου των πυρηνικών καυσίμων (εξόρυξη και επεξεργασία ουρανίου), όσο και στο τελικό (διαμόρφωση, συντήρηση, μεταφορά και αποθήκεθση αποβλήτων) παράγονται μεγάλες ποσότητες CO2, που αυξάνονται όσο μειώνεται η ποιόκτητα του αρχικού ουρανίου.
• Επιπρόσθετα, οι πυρηνικοί σταθμοί για τις εξαιρετικά σεισμογενείς χώρες της Νοτίου Βαλκανικής έχουν υποδιπλάσια έναντι των άλλων οριακή πρόβλεψη για την ασφάλεια της κατασκευής, της αποθήκευσης και φύλαξης των πυρηνικών αποβλήτων και απροσδιόριστα υψηλό κόστος γι αυτά.

Από τις αρχές της δεκαετίας του 50 μέχρι σήμερα έχουν γίνει δεκάδες μικρότερα ή σοβαρότερα πυρηνικά ατυχήματα, κάποια χωρίς σημαντικές επιπτώσεις και άλλα με σοβαρές επιπτώσεις στο περιβάλλον και τις ζωές των ανθρώπων. Διεθνείς και εθνικοί οργανισμοί έχουν συντάξει οδηγίες ασφαλούς λειτουργίας των πυρηνικών σταθμών και επιβλέπουν την εφαρμογή των μέτρων.

Η Διεθνής Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας (ΙΑΕΑ) έχει δημιουργήσει την International Nuclear Event Scale που αποτελεί μια κλίμακα επικινδυνότητας σύμφωνα με την οποία τα πυρηνικά ατυχήματα και συμβάντα κατατάσσονται σε διάφορες βαθμίδες της κλίμακας. Κατ' αυτήν την κλίμακα, ατυχήματα θεωρούνται τα συμβάντα που κατατάσσονται στις βαθμίδες 4, 5, 6 και 7.

Βαθμίδα	Παράδειγμα ατυχήματος
Βαθμίδα 7:	Έκρηξη στη μονάδα 4 του πυρηνικού σταθμού Τσερνομπίλ (Ουκρανία, 26 Απριλίου 1986).
Βαθμίδα 6:	Ατύχημα στο σταθμό επεξεργασίας πυρηνικών αποβλήτων Kyshtym με διαρροή ραδιενεργών υλικών (Ρωσία, 1957).
Βαθμίδα 5:	Διαρροή ραδιενεργών υλικών στο Windscale (Ηνωμένο Βασίλειο, 1957). Μερική τήξη του πυρήνα του αντιδραστήρα στον πυρηνικό σταθμό Three-Mile Island (ΗΠΑ, 29 Μαρτίου 1979).
Βαθμίδα 4:	Διαρροή ραδιενεργών υλικών στη μονάδα επεξεργασίας πυρηνικών αποβλήτων Windscale (Ηνωμένο Βασίλειο, 1973). Σημαντικές ζημιές σε πυρηνικές εγκαταστάσεις (Saint Laurent, Γαλλία, 1980). Έκθεση εργατών σε ακτινοβολία (Αργεντινή, 1983)

Η πυρηνική καταστροφή στο Τσέρνομπιλ στις 26 Απριλίου 1986, έχει δημιουργήσει την μεγαλύτερη ομάδα ανθρώπων στον κόσμο, που έχουν πληγεί από τον καρκίνο λόγω πυρηνικού ατυχήματος.
Αν και έχουν περάσει 21 χρόνια από την ημέρα που ο πυρηνικός αντιδραστήρας Νο 4 του πυρηνικού εργοστασίου Τσέρνομπιλ εξερράγη, πολλοί είναι αυτοί που αγνοούν τις δραματικές συνέπειες της καταστροφής:

• Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) έχει υπολογίσει ότι η συνολική ραδιενέργεια που απελευθερώθηκε από το Τσέρνομπιλ ήταν 200 φορές περισσότερη από αυτή που απελευθερώθηκε συνολικά από τις ατομικές βόμβες στη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι.
• 350.000 άνθρωποι υποχρεώθηκαν να απομακρυνθούν από τις μολυσμένες με ραδιενέργεια περιοχές. Ωστόσο, 9.500 άτομα ζουν ακόμη σε ζώνες υποχρεωτικής εκκένωσης.
• Περίπου 7.000.000 άνθρωποι παίρνουν ειδικά επιδόματα, συντάξεις και ιατρική φροντίδα, καθώς ανήκουν στην κατηγορία αυτών που έχουν επηρεαστεί από το Τσέρνομπιλ με οποιοδήποτε τρόπο.
• Η συνολική οικονομική καταστροφή μόνο της Ουκρανίας υπολογίζεται να ξεπεράσει τα 165.000.000.000 € μέχρι το 2015.
• Μέχρι το 2005, είχαν καταγραφεί περίπου 4.000 κρούσματα καρκίνου του θυρεοειδούς στη Λευκορωσία, την Ουκρανία και τη Ρωσία σε ανθρώπους που ήταν κάτω των 18 ετών όταν συνέβη το Τσέρνομπιλ.
• Οι επίσημες εκθέσεις υπολογίζουν ότι ο αριθμός των θανατηφόρων κρουσμάτων καρκίνου θα φτάσει τα 9.000. Ανεξάρτητοι επιστήμονες όμως ανεβάζουν αυτό τον αριθμό στα 30.000-60.000 θύματα.
• Ο αριθμός των ανθρώπων (μαζί με τα παιδιά τους) που έχουν αναγνωριστεί ως μόνιμα ανάπηροι από το ατύχημα του Τσερνομπίλ αυξήθηκε από 200 το 1991 σε 64.500 το 1997 και σε περισσότερους από 91.000 το 2001.
• Στο Ηνωμένο Βασίλειο, δηλαδή σε μια απόσταση 2.500 χιλιόμετρα μακριά από την πηγή της καταστροφής, 374 αγροκτήματα με 200.000 πρόβατα βρίσκονται ακόμα σε περιορισμούς λόγω της μόλυνσης που προκλήθηκε από το ατύχημα. Τα μολυσμένα χωράφια στο Ηνωμένο Βασίλειο καλύπτουν έκταση μεγαλύτερη από 750 τετραγωνικά χιλιόμετρα.
• Σε ορισμένες περιοχές της Γερμανίας, της Αυστρίας, της Ιταλίας, της Σουηδίας, της Φιλανδίας, της Λιθουανίας και της Πολωνίας τα επίπεδα μόλυνσης από το ραδιενεργό Cs 137 ανέρχονται σε μερικές χιλιάδες becquerel ανά kg σε είδη άγριας πανίδας και χλωρίδας (μεταξύ αυτών αγριόχοιροι και τάρανδοι, άγρια μανιτάρια, μούρα, και σαρκοφάγα ψάρια λιμνών).

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν περιμένει καμία αλλαγή σύντομα και καταλήγει : "Οι περιορισμοί που αφορούν συγκεκριμένα είδη τροφίμων από ορισμένα κράτη-μέλη πρέπει να παραμείνουν σε ισχύ για πολλά χρόνια ακόμη."

Οι ολέθριες συνέπειες του Τσερνομπίλ θα συνεχίζουν να υφίστανται και κανείς δεν πρόκειται ποτέ να μάθει τον πραγματικό βαθμό της καταστροφικής του επίδρασης στον άνθρωπο και το περιβάλλον. Παρ' όλα αυτά γνωρίζουμε αρκετά ώστε να πούμε ότι κανένας άνθρωπος δεν θα μπορούσε να αναλάβει το παραμικρό ρίσκο για να συμβεί ξανά κάτι τέτοιο!

Το πυρηνικό ατύχημα του Τσερνομπίλ είναι το πιο τραγικό παράδειγμα ανάμεσα σε πλήθος άλλων, καταδεικνύοντας την επικινδυνότητα της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από πυρηνικούς αντιδραστήρες.

Υπάρχει καλύτερος τρόπος για να σώσουμε τον πλανήτη χωρίς την πυρηνική κληρονομιά. Η εξοικονόμηση ενέργειας και οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ) αποτελούν τη μόνη βιώσιμη λύση για την αντιμετώπιση των κλιματικών αλλαγών, καθώς είναι δυνατόν να μειώσουν τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου κατά 50% έως το 2050, χωρίς τη συνδρομή της πυρηνικής ενέργειας.

Νανά Ησαΐα, Θα υπάρξει ποτέ αστραπή;

(...)
Κι αυτή μια ακόμη βροχή

απ τις βροχές του Οκτωβρίου.

Η πάντα παροδική βροχή.
Η παιδική διάθεση των ερειπίων
Στα δηλητηριώδη και τα ετεροθαλή.
Των νοερών παιχνιδιών της ερήμου.

Νανά Ησαΐα

APRIL GORNIK
Lightning at Twilight, 1993

ΟΥΡΑΝΙΟ ΤΟΞΟ
Φόβος;
Σύλληψη χρώματος στη βροχή
Σαν μέρος ενός ουράνιου τόξου;
Πέφτει η ζωή
Από διαίσθηση τέχνης
Σε ασύλληπτη βροχή
Αίσθηση αστραπής
Πριν από κάποιο έτοιμο θνητό χρόνο.

Η Νανά Ησαΐα (1934-2003) γεννήθηκε στην Αθήνα. Έζησε ένα χρόνο στο Λονδίνο σπουδάζοντας σε κολλέγιο γραμματέων μετά το γυμνάσιο. Μετά σπούδασε ζωγραφική στο Ελεύθερο Εργαστήριο Καλών Τεχνών στην Αθήνα κατά τη διάρκεια των ετών 1958-1962. Συμμετείχε σε έξη Πανελλήνιους ζωγραφικής (1960-1975), πήρε μέρος σε ομαδικές εκθέσεις (1960-62) κι έκανε την πρώτη της ατομική έκθεση στην Γκαλερί ΄Ωρα το 1974 στην Αθήνα. Ήταν μέλος της Εταιρείας Συγγραφέων, της Ελληνικής Εταιρείας Μεταφραστών Λογοτεχνίας και του Ελληνικού PEN CLUB. Έκανε ραδιοφωνικές εκπομπές στο Πρώτο Πρόγραμμα κατά τη διάρκεια των ετών 1988-89 και 1992-94. Το 1981 τιμήθηκε με Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας για την ποιητική της συλλογή "Μορφή". Ποιήματά της δημοσιεύθηκαν σε πολλλά ελληνικά περιοδικά, όπως και σε ξένα. Μετά το 1997 δημοσίευσε κριτικά άρθρα στο Βήμα. Δοκίμιά της έχουν δημοσιευθεί σε ελληνικά περιοδικά. Αντιπροσώπευσε την Ελλάδα στο Τέταρτο Ευρωπαϊκό Φεστιβάλ Ποίησης στη Λουβέν στο Βέλγιο. Επίσης στη Λισαβόνα στην ετήσια συνάντηση ποιητών στο πορτογαλικό PEN CLUB (1996).

Τίτλοι στη βάση ΒΙΒΛΙΟΝΕΤ:

(2007) Για την Ευρώπη, για τον πολιτισμό , Ευθύνη, [μετάφραση]

(2004) Διαχωριστική γραμμή , Κέδρος

(2002) Πρώτα βήματα , Ελληνικά Γράμματα, [μετάφραση]

(2001) Μαθήματα σχεδίου , Πατάκη, [μετάφραση]

(2001) Μια ερωτική σχέση παραλλαγή μιας άλλης , Κέδρος

(2000) Σημειώσεις για τον ορισμό της κουλτούρας , Πλέθρον, [μετάφραση]

(1998) Η άγνωστη περιπέτεια της ψυχής , Εκδοτικός Οίκος Α. Α. Λιβάνη

(1997) Η ιστορία τότε και τώρα , Δελφίνι

(1997) Μικρές κυρίες , Πατάκη, [μετάφραση]

(1997) Μικρές κυρίες , Πατάκη, [μετάφραση]

(1997) Σκέψεις , Νεφέλη, [μετάφραση]

(1995) Αυτοβιογραφικά κείμενα , Κένταυρος, [μετάφραση]

(1994) Η μόνη δυνατή περιπέτεια , Δελφίνι

(1990) Οι διαφορετικές εκδοχές του παιχνιδιού , Βιβλιοπωλείον της Εστίας

(1989) Ο καταρράκτης , Βιβλιοπωλείον της Εστίας, [μετάφραση]

(1986) Δοκίμια , Νεφέλη, [μετάφραση]

(1985) Γράμματα , Νεφέλη, [μετάφραση]

APRIL GORNIK

Light After Heat, 1998

ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΩΤΟΣ
Ώρες σαν διάρκειες νεκρές
Στον τεμαχισμένο αυτό χρόνο.
Κάποιοι τόνοι μνήμης.
Πολύτιμοι τόποι λήθης.
Χάνονται για μένα μαζί μου πια.
Από την κρυστάλλινη στάση μου
Οι λάμψεις χάνουν συνέχεια την έννοα του φωτός.
Είναι νεκρός ο καιρός/
Σαν είδωλο συνωμοτώ με τον νεκρό εαυτό μου.

Θανάσης Κωσταβάρας - όταν σωπαίνουν τα πουλιά βρέχουν κατράμι τα ουράνια

ΟΠΩΣ ΕΝΑ ΠΟΤΑΜΙ

στην απόλυτη σιωπή ακόμα
ακούω το σώμα σου.
Και κάτω από του φεγγαριού το αράγιστο σελάγισμα
και στ’ άγρια ουρλιαχτά μιας καταιγίδας
εγώ αφουγκράζομαι το τρίξιμο της σάρκας.
Μέσα από τα κρυφά της ρίγη
μαθαίνω τα μυστικά σου.
Τα μυστικά του κόσμου που μου τα εμπιστεύεσαι.
Σαν το νεράκι που κυλάει ανάμεσα
στα χόρτα και τις πέτρες.
Ημερεύοντας τ’ αγρίμια του δάσους
που κατεβαίνουν να ξεδιψάσουν.

Φαντασμαγορικά νερά πετάγονται απ’ τα χείλη σου.
Άσπρα λιοντάρια και γαλάζιοι πάνθηρες
παίζουν στα όνειρα σου.
Και τα φιλιά σου
ένα απέραντο λιβάδι με παπαρούνες στο λιόγερμα.

Ένα ποτάμι είσαι τελικά.
Που κατεβαίνει απ’ τα βουνά.
Χαρίζοντας δροσιά και βλάστηση
στους αναμμένους κάμπους.

Θανάσης Κωσταβάρας (1927- 19/10/2007). Ο Θανάσης Κωσταβάρας γεννήθηκε στην Ανακασιά του Βόλου, όπου πέρασε τα παιδικά και μαθητικά του χρόνια. Σε ηλικία δεκαπέντε χρόνων, ως Επονίτης, προσχωρεί στον ΕΛΑΣ. Το 1944 τραυματίζεται σε μάχη με τους Γερμανούς. To 1946 γράφεται στην Οδοντιατρική Σχολή Αθηνών απ΄όπου και αποφοίτησε το 1954. Τον Ιανουάριο του 1949 συλλαμβάνεται στα Εξάρχεια, δικάζεται και μεταφέρεται στις φυλακές Βούρλων. Το Νοέμβριο του 1948 εκτοπίζεται στη Μακρόνησο, όπου παρέμεινε τέσσερα χρόνια. Στο χώρο της λογοτεχνίας παρουσιάστηκε το 1956 με την έκδοση της ποιητικής συλλογής Αναζήτηση. Ασχολήθηκε επίσης με την πεζογραφία και το θέατρο. Εξέδωσε 18 ποιητικές συλλογές, 3 τόμους με πεζογραφήματα και θεατρικά έργα του παίχτηκαν στην σκηνή του "Θεάτρου Τέχνης", στην "Δωδέκατη Αυλαία" και στην ΕΡΤ, στο "Θέατρο της Δευτέρας".Έργα του μεταφράστηκαν στα αγγλικά, γαλλικά, πολωνικά και γερμανικά. Ήταν μέλος της συντακτικής επιτροπής του περιοδικού Μανδραγόρας. Το 1986 τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Ποίησης, το οποίο και αποποιήθηκε.

Τίτλοι στη βάση ΒΙΒΛΙΟΝΕΤ:

(2003) Οι μεταμορφώσεις των κήπων , Μεταίχμιο

(2001) Βόλος: Μια πόλη στη λογοτεχνία , Μεταίχμιο

(1999) Η μακρινή άγνωστη χώρα , Νεφέλη

(1995) Το ημερολόγιο της αυριανής εξορίας , Νεφέλη

(1993) Στο βάθος του χρώματος , Νεφέλη

(1990) Κήποι στόν παράδεισο , Καστανιώτη

(1989) Ο φόβος του ακροβάτη , Νεφέλη

(1985) Ιστορήματα , Θεμέλιο

ΟΙ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ ΣΤΟΝ ΕΡΩΤΑ

Και μόνο να σε κοιτάζω.
Κι ας είναι τα μάτια μου
δυο λυπημένα πουλιά.
Κι ας χάνεται η φωνή μου
πίσω από ένα φοβισμένο χαμόγελο.
Έστω και μόνο να μ’ αξιώνεις μ’ ένα σου βλέμμα
μου φτάνει.

Μεταμορφώνομαι.
Γίνομαι αέρας να σ’ αγκαλιάζω.
Γίνομαι χάδι και ψίθυρος.

Κι αν δεν πετάω μακριά σου, αν δεν χάνομαι
είναι γιατί δεν μπορώ να φύγω από κοντά σου.
Είμαι βαθιά ριζωμένος στον Έρωτα μας.
Γίνομαι δέντρο, γεμίζω από κλώνους και φύλλα
ανθίζω σε άσπρα και κόκκινα άνθη
στολίζομαι μόνο για να σ’ αρέσω
και σαν να είμαι γεμάτος αηδόνια
σου τραγουδώ.
Σού μιλώ σε μιαν άλλη, άγνωστη γλώσσα
σου στέλνω απ’ τους αστερισμούς του ονείρου, μηνύματα.
Σ’ αγγίζω σαν χνούδι•
σαν τρυφερή αύρα, σαν από κάποιο υπερκόσμιο φως.

Εγώ ο δειλός, ο σκοτεινός, ο αμήχανος
σου γράφω παθιασμένα ποιήματα.

Ναζίμ Χικμέτ, ο γαλανομάτης γίγαντας

"Φίλοι κι αδέλφια της ψυχής μου. Εσείς που πέσατε στις φυλακές και στα νησιά της κόλασης, που σας κρατάν αλυσωμένους μες στα στρατόπεδα συγκέντρωσης γιατί πολεμάτε για την ανεξαρτησία, το ψωμί και τη λευτεριά του ελληνικού λαού, δεχτείτε την αγάπη και τον θαυμασμό μου.
Οι λαοί της Τουρκίας και της Ελλάδας έχουνε τους ίδιους θανάσιμα μισητούς εχθρούς: τον αγγλοαμερικάνικο ιμπεριαλισμό και τους ντόπιους λακέδες του.
Οι λαοί της Τουρκίας και της Ελλάδας, φιλιωμένοι ο ένας με τον άλλο, με τη βοήθεια των φιλειρηνικών λαών όλου του κόσμου, θα τσακίσουνε στο τέλος αυτούς τους εχθρούς τους. Αυτό το πιστεύω. Ο δικός σας ένδοξος αγώνας είναι μια από τις πιο λαμπρές αποδείξεις ότι θα νικήσει η υπόθεση της ειρήνης, του ψωμιού και της λευτεριάς.
Σας σφίγγω όλους μ' αγάπη στην αγκαλιά μου."

ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ 10/8/1951 Βερολίνο

Το παραπάνω μήνυμα του Χικμέτ προς τον ελληνικό λαό είχε μεταδοθεί ραδιοφωνικά στη διάρκεια της δίκης του Νίκου Μπελογιάννη

«Ο γαλανομάτης γίγαντας» είναι η ταινία της Μπικέτ Ιλχάν, που βασίζεται στη ζωή τού Τούρκου ποιητή Ναζίμ Χικμέτ.

Ο Nazim Hikmet γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1902. Ο πατέρας του Χικμέτ Ναζίμ Μπέης, που υπηρετούσε στο Υπουργείο Εξωτερικών, υπήρξε για λίγο διάστημα και Πρόξενος στο Αμβούργο. Όταν απολύθηκε εργάστηκε σαν διαχειριστής σε κινηματογραφικές αίθουσες. Η μητέρα του, Αϊσέ Τζελιέ Χανούμ, ήταν ζωγράφος.
Ολοκλήρωσε τη στοιχειώδη εκπαίδευση στην Κωνσταντινούπολη κι ύστερα γράφτηκε στη Ναυτική Σχολή Χάλκης. Ο διοικητής του, άκουσε και θαύμασε το ποίημά του "Λόγια Ενός Αξιωματικού Του Ναυτικού", που 'χε γράψει στα 12. Όταν αποφοίτησε μπήκε στο πολεμικό σκάφος Hamidiye ως εκπαιδευόμενος αξιωματικός καταστρώματος. Ωστόσο, η σταδιοδρομία του στο Ναυτικό σταμάτησε απότομα, γιατί αρρώστησε από πλευρίτη στη διάρκεια μιας νυχτερινής βάρδιας και δεδομένου ότι δεν μπόρεσε ν' ανακτήσει την υγεία του, απαλλάχτηκε σαν άτομο μ' ειδικές ανάγκες (1920).
Διορίστηκε καθηγητής στην Ανατολία, στο γυμνάσιο Bolu, για σύντομο διάστημα (1921). Ενδιαφέρθηκε για τη ρωσική επανάσταση, πήγε στη Μόσχα και μελέτησε οικονομικά και κοινωνικές επιστήμες στο εκεί πανεπιστήμιο (1922-1924). Εκεί συναντά και τον Βλαντιμίρ Μαγιακόφσκι από τον οποίο και επηρεάστηκε. Όταν επέστρεψε, δουλεψε σε εφημερίδα της Σμύρνης. Στην Τουρκία, όμως, το κεμαλικό κίνημα ήταν εναντίον τής αριστερής παράταξης και οι διώξεις και συλλήψεις καθημερινά πλήθαιναν. Έτσι, αναγκάστηκε να ξαναφύγει κρυφά για την Μόσχα. Ο Μαγιακόφσκι τον ξαναμαγεύει και μην αντέχοντας για πολύ να 'ναι μακριά από τη πατρίδα επιστρέφει χωρίς διαβατήριο.
Συλλαμβάνεται κι εισπράττει την πρώτη καταδίκη του για τα επαναστατικά του φρονήματα.Φυλακίζεται στη Hopa για τρεις μήνες (1928). Έπειτα, εγκαθίσταται στην Κωνσταντινούπολη κι εργάζεται σε διάφορα περιοδικά, εφημερίδες και σε κινηματογραφικά στούντιο. Εκδίδει τα πρώτα βιβλία ποίησης και γράφει συνεχώς (1928-1932). Συλλαμβάνεται ξανά το 1931, αλλά στη δίκη του, από κατηγορούμενος, γίνεται κατήγορος κι να τον αθωώνεται Την επόμενη χρονιά τον ξανασυλλαμβάνουν και καταδικάζεται σε πέντε χρόνια, όμως αφήνεται ελεύθερος λόγω της αμνηστείας για τον εορτασμό των πρώτων δέκα χρόνων τής Τουρκικής Δημοκρατίας.
Εργάστηκε σαν αρθρογράφος και συντάκτης σε περιοδικά κι εφημερίδες με το ψευδώνυμο Orhan Selim (1933). Τού στήνουν προβοκάτσια το 1934. Μηνύεται επειδή έκανε δήθεν, προπαγάνδα στους σπουδαστές της Στρατιωτικής Ακαδημίας. Δικάζεται "κεκλεισμένων των θυρών", χωρίς συνήγορο και καταδικάζεται συνολικά, σε 35ετή φυλάκιση, μα κατορθώνει να μειώσει την ποινή του στα 28 χρόνια και 4 μήνες σύμφωνα με τα άρθρα 68 κι 77 τού τουρκικού ποινικού κώδικα (1938). Καταλήγει στα μπουντρούμια της φυλακής στη Προύσα.

Οι διανοούμενοι ξεκινούν μεγάλη εκστρατεία για να πείσουν την ηγεσία να τον αμνηστεύσει. Αρχίζει απεργία πείνας στη φυλακή (1950). Τελικά, η υπόλοιπη ποινή τού χαρίζεται, μετά 13 χρόνια φυλακής. Δεν μπορούσε να βρει δουλειά ούτε να εκδόσει βιβλία, επειδή είχε διακόψει τη στρατιωτική του θητεία. Ένα διάταγμα που ουσιαστικά είχε τον ίδιο για στόχο. Πενήντα χρονών πια, άρρωστος και σε τρομερά δύσκολη θέση, ζώντας με τον φόβο της απόπειρας εναντίον της ζωής του, αποδέχεται τη συμβουλή του γνωστού, σύγχρονου, θεατρικού συγγραφέα και δημοσιογράφου Refik Erduran κι αυτοεξορίζεται. Με ρουμάνικο σκάφος, διαπλέει τη Μαύρη θάλασσα και περνά στη Ρωσία για να καταλήξει στη Μόσχα. Μετά από αυτό το γεγονός η οικογένεια του παρακολουθείται στενά και χάνει την Τουρκική του υπηκοότητα. Ο Ναζιμ Χικμετ ταξιδεύει αρκετά, πηγαίνει σε διεθνή συνέδρια και γίνεται γνωστός σε όλο τον κόσμο. Παρόλα αυτά, η Σοβιετική Ένωση δεν είναι όπως την περίμενε. Μέχρι το θάνατο του Σταλιν έγιναν απόπειρες δολοφονίας εναντίον του παρόλο που ο ίδιος δεν έκρινε ποτέ τις μεθόδους του Στάλιν και προσπαθούσε να προωθήσει το Σοσιαλισμο σε όλο τον κόσμο. Ταξίδεψε σε πολλές Σοσιαλιστικές χώρες.
Από τη Μόσχα πηγαίνει στο Βερολίνο, όπου μέσα σε μια κατάμεστη αίθουσα με 500 ατόμων, δίνει ένα αγωνιστικό ρεσιτάλ και καταχειροκροτούμενος σαν ελεύθερος πλέον αγωνιστής - ποιητής. Χωρίς να σταματήσει να γράφει, περνά την υπόλοιπη ζωή του, στη Μόσχα. Έγραψε ποιήματα ενάντια στον πόλεμο και στα πυρηνικά όπλα και ο κόσμος τον έβλεπε όχι ως κάποιον που έκανε προπαγάνδα αλλά σαν κάποιο που ήταν ειλικρηνής στις απόψεις του, ακόμα και όταν η Σοβιετική ένωση προσπαθούσε να αναπτύξει την προπαγάνδα για την σημασία της ειρήνης. Το 1952 έγινε και διοικητικό στέλεχος του συμβουλίου παγκόσμιας ειρήνης.
Το 1956 νοσηλεύεται για 9 μήνες στο νοσοκομείο ενώ όταν αναρρώνει το 1957 ταξιδεύει στις Δυτικές χώρες της Σοβιετικής ένωσης. Το 1955 ερωτεύεται την Vera Tulyakova, την οποία περνά κατά πολλά χρόνια. Ο ποιητής νιώθει να ερωτεύεται για “πρώτη φορά”.

Μένουν μαζί και τον Νοέμβριο του 1960 παντρεύονται αφού ο Ναζιμ ζηλεύει αυτή την νέα παρουσία και θέλει να νιώθει πιο ασφαλής. Τον Σεμπτέμβριο τπυ 1961 γράφει το ποιήμα “Αυτοβιογραφία”

Το 1962 του δίνεται διαβατήριο Σοβιετικής υπηκοότητας. Στις 3 Ιουνίου 1963 ο Ναζίμ Χικμέτ πεθαίνει και θάβεται στη Μόσχα, σε ηλικία 61 ετών.

Έγραφε στη «διαθήκη του»: «Θάψτε με στην Ανατολία./ Σ' ένα κοιμητήρι χωριού./ Κι αν γίνεται ένα πλατάνι/ νά 'ναι πάνω απ' το κεφάλι μου./ Αυτό μου φτάνει».

«Ενας μεγάλος ποιητής έγραψε για όλον τον κόσμο.

Ενας μεγάλος άνθρωπος ανήκει στην ανθρώπινη πλειοψηφία.

Ενας μεγάλος πατριώτης βασανισμένος απ' την πατρίδα του

Ο Ναζίμ Χικμέτ δεν έχει όμοιό του στην ποίηση του αιώνα του.

Ηταν για μένα η ενσάρκωση του ηρωισμού και της τρυφεράδας»

Πάμπλο Νερούντα

Οι τίτλοι των βιβλίων του στα ελληνικά από βάση τής ΒΙΒΛΙΟΝΕΤ:

(2007) Το ερωτευμένο σύννεφο , Σύγχρονη Εποχή

(1998) Ποιήματα , Κέδρος

(1997) Ναζίμ Χικμέτ τα έργα του , Σύγχρονη Εποχή

(1997) Ναζίμ Χικμέτ τα έργα του , Σύγχρονη Εποχή

(1990) Από την ποίηση του Ναζίμ Χικμέτ , Σπανός - Βιβλιοφιλία

(1988) Οι ρομαντικοί , Θεμέλιο

(1988) Το ερωτευμένο σύννεφο , Ύψιλον

(1985) 122 ποιήματα , Ζαχαρόπουλος Σ. Ι.

(1981) Γιατί αυτοχτόνησε ο Μπενερτζή; Γράμματα στην Ταράντα - Μπαμπού , Στοχαστής

Η γελάδα. Υπήρξε ή όχι ο Ιβάν Ιβάνοβιτς; , Δωδώνη

Μια χειμωνιάτικη νύχτα , Δαμιανός

Ποιήματα , Δαμιανός

Ποιήματα , Πέλλα

Ποιήματα , Αλφειός

Τι όμορφο που ‘ναι να σε συλλογιέμαι

Να γράφω όλο για σένα

Να σε κοιτάζω πλαγιασμένος έτσι ανάσκελα

Μες στο κελί μου

Μια λέξη που ‘χες πει την τάδε μέρα

Στο τάδε μέρος, όχι η λέξη η ίδια

Μα αυτός ο τρόπος που είχε, μέσα της να κλείνει όλο τον κόσμο.

Anne Enright, booker 2007

"I am a passionate writer, I think - maybe there is no other kind - by which I mean I bring all of myself to a book, and am unstinting: I find it hard to compromise the voices in my head."

Anne Enright

Η δουβλινέζα Anne Enright κέρδισε το βραβείο booker 2007 με το μυθιστόρημά της The Gathering, που πραγματεύεται μια συγκινητική ιστορία με οικογενειακές σχέσεις και προσωπικά αδιέξοδα στην Αγγλία και την Ιρλανδία. «Το βιβλίο ρίχνει μια κοφτερή ματιά στα δεινά μιας ταλαιπωρημένης οικογένειας, χρησιμοποιώντας σκληρή και ενδιαφέρουσα γλώσσα», δήλωσε ο πρ όεδρος τής επιτροπής Howard Davies.

Γεννημένη το 1962 στο Δουβλίνο συνεχίζει την παράδοση της ιρλανδικής πεζογραφίας των Iris Murdoch, Roddy Doyle and John Banville που επίσης βραβεύτηκαν με booker.
Σπούδασε στο Trinity College Dublin, στον Καναδά και στο University of East Anglia, όπου και πήρε M.A. στη δημιουργική γραφή. Δίδαξε στο Angela Carter και στο Malcolm Bradbury. Για έξι χρόνια ήταν τηλεοπτικός παραγωγός και διευθυντής τού RTÉ τού Δουβλίνου. Η αποκλειστική ενασχόλησή της με τη συγγραφή αρχίζει το 1993.
Έχει δημοσιεύσει τα δοκίμια, διηγήματα και μυθιστορήματα.

H συλλογή διηγημάτων της"Portable virgin" κέρδισε το 1991 το βραβείο Rooney, καιτο μυθιστόρημά της "What are you like?" το βραβείο Encoreτο 2000.

Στην Ελλάδα, από τις εκδόσεις Αλεξάνδρεια, κυκλοφορεί το μυθιστόρημά της "Alma perdita" σε μετάφραση Πόλυς Μοσχοπούλου,

όπου η ηρωίδα Ελίζα Λυντς είχε κάποτε θεωρηθεί η ομορφότερη και πλουσιότερη γυναίκα του κόσμου. Αυτή η άσημη ιρλανδέζα του 19ου αιώνα μπόρεσε να πραγματοποιήσει ένα αφάνταστο ταξίδι και να μοιραστεί τη δόξα και τη δύναμη του εραστή της Φρανσίσκο Λόπες στην άλλη άκρη του Ατλαντικού, ακολουθώντας -αλλά και σπρώχνοντας η ίδια- τον εκκολαπτόμενο δικτάτορα της Παραγουάης σ' όλες τις αιματηρές περιπέτειες όπου έμελλε να βυθίσει τη χώρα του. Εκείνο που δεν μπόρεσε ήταν να τινάξει από πάνω της ήταν ο χαρακτηρισμός της "ιρλανδέζας πόρνης" που της επιφύλαξε η νέα της πατρίδα. Ούτε άλλωστε να σταματήσει την ξέφρενη κούρσα προς το όνειρο, το μεγαλείο και την καταστροφή, που παράσερνε τη "χαμένη ψυχή" της. Η μοίρα της είχε κάτι από την εκτυφλωτική μα φευγαλέα λάμψη των κοσμημάτων και των ρούχων που δεν έπαψε να διαλέγει και να φοράει με τόση χάρη, την ίδια στιγμή που το τοπίο της φρίκης μεγάλωνε ολόγυρά της.