Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα pinhole. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα pinhole. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Σάββατο 8 Μαΐου 2010

Hungry Planet

http://img.infibeam.com/img/b884b870/813/6/9781580086813.jpg
O Φωτορεπόρτερ Peter Menzel και η συγγραφέας D 'Aluisio  ταξίδεψαν  σε 24 χώρες όπου επισκέφθηκαν 30 οικογένειες από τις φτωχές χώρες με τις πιο εύπορες. Έτσι προσπάθηκαν ν' απεικονίσουν το περίγραμμα των οικογενειών και τα τρόφιμα που καταναλώνου σε μια εβδομάδα, σε αυτά τα τόσο διαφορετικά έθνη του κόσμου. Κάθε οικογένεια φωτογραφήθηκε στην αγορά, στην κουζίνα, στο πλαίσιο της κοινότητάς τους. Διαφορές αλλά και ομοιότητες εμφανείς...
Η οικογένεια Cabañas της Μανίλα περιβάλλεται από φρέσκα φρούτα και λαχανικά που κοστίζουν 7,17 δολάρια την εβδομάδα, ποικιλία φρέσκων ψαριών με κάποια αυγά και κρέας, σε 19,72 ανά εβδομάδα. Υπάρχει, επίσης,   ρύζι και ψωμί. Αλλά, και  μια σειρά από  κουτάκια Coca-Cola συνθέτουν το σκηνικό!.
http://img.timeinc.net/time/photoessays/2007/hungry_planet/second_ed/hungry_planet_10.jpg
 Turkey, $145.88
http://img.timeinc.net/time/photoessays/2007/hungry_planet/second_ed/hungry_planet_08.jpg
 France, $419.95
http://img.timeinc.net/time/photoessays/2007/hungry_planet/second_ed/hungry_planet_07.jpg 
Canada, $345
http://img.timeinc.net/time/photoessays/2007/hungry_planet/second_ed/hungry_planet_06.jpg
 Mali, $26.39
http://img.timeinc.net/time/photoessays/2007/hungry_planet/second_ed/hungry_planet_04.jpg 
India,  $39.27
http://img.timeinc.net/time/photoessays/2007/hungry_planet/second_ed/hungry_planet_03.jpg
 Luxembourg, $465.84 
http://img.timeinc.net/time/photoessays/2007/hungry_planet/second_ed/hungry_planet_01.jpg
Australia, $376.45
http://www.npr.org/programs/atc/features/2005/nov/hungry_planet/chad420.jpg 
Africa, $1,60
http://www.boingboing.net/images/_time_photoessays_2007_hungry_planet_10.jpg 
Ecuador, $31,15
Το φαγητό είναι ζήτημα πολιτισμού, νοοτροπίας, ιστορίας αλλά και οινομίας. Η διαφορετικότητα στις διατροφικές συνήθειες των λαών και των πολιτισμών είναι δεδομένη. Σήμερα, που η παγκοσμιοποίηση, ο μαζικός τουρισμός, και η γιγάντια βιομηχανία μεταποίησης αγροτικών προϊόντων έχουν γεμίσει ράφια των σούπερ μάρκετ και κατ, επέκταση στο τραπέζι μας...
Σήμερα, που 923 εκατομμύρια  άνθρωποι στον πλανήτη γη υποσιτίζονται..

Σάββατο 23 Ιανουαρίου 2010

Το θέμα είναι τώρα τι λες


Χειμώνας 1942

Ξημέρωσεν ὁ δείχτης πάλι Κυριακή.
Ἑφτὰ μέρες
Ἡ μιὰ πάνω ἀπ᾿ τὴν ἄλλη
Δεμένες
Ὁλόιδιες
Σὰ χάντρες κατάμαυρες
Κόμπο λογιῶν του Σεμιναρίου.

Μιά, τέσσερις, πενηνταδυό.
Ἕξι μέρες ὅλες γιὰ μία
Ἕξι μέρες ἀναμονὴ
Ἕξι μέρες σκέψη
Γιὰ μία μέρα
Μόνο γιὰ μία μέρα
Μόνο γιὰ μίαν ὥρα
Ἀπόγευμα κι ἥλιος.

Ὧρες
Ταυτισμένες
Χωρὶς συνείδηση
Προσπαθώντας μία λάμψη
Σὲ φόντο σελίδων
Μὲ πένθιμο χρῶμα

Μιὰ μέρα ἀμφίβολης χαρᾶς
Ἴσως μόνο μίαν ὥρα
Λίγες στιγμὲς
Τὸ βράδυ ἀρχίζει πάλι ἡ ἀναμονὴ
Πάλι μίαν ἑβδομάδα, τέσσερις, πενηνταδυό

Σήμερα βρέχει ἀπ᾿ τὸ πρωί.
Ἕνα κίτρινο χιονόνερο.

Μανώλης Αναγνωστάκης
Τα ποιήματα 1941-1971
Νεφέλη 2000



http://www.thessalonikicity.gr/eikones/photos-techni/dim-04_poiisi1.jpg

Ένας από τους κορυφαίους ποιητές της πρώτης μεταπολεμικής γενιάς. Ποιητής με πολιτική συνείδηση, φυλακίστηκε και καταδικάσθηκε σε θάνατο για τις ιδέες του και χαρακτηρίστηκε ως ο «ποιητής της ήττας», καθώς με τους στίχους του εξέφρασε τη διάψευση των οραμάτων της Αριστεράς. Το ποιητικό του έργο καθόρισε την ομάδα των στρατευμένων ποιητών της μεταπολεμικής ποίησης.
Ο Μανώλης Αναγνωστάκης γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη στις 9 Μαρτίου του 1925. Σπούδασε Ιατρική και ειδικεύτηκε ως ακτινολόγος στη Βιέννη (1955-1956). Άσκησε το επάγγελμα του ακτινολόγου στη Θεσσαλονίκη και το 1978 μετεγκαταστάθηκε στην Αθήνα.
Πήρε μέρος στην Αντίσταση ως στέλεχος της ΕΠΟΝ στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Για την πολιτική του δράση στο φοιτητικό κίνημα φυλακίστηκε στο διάστημα 1948-1951, ενώ το 1949 καταδικάστηκε σε θάνατο από έκτακτο στρατοδικείο.
Εμφανίστηκε στη λογοτεχνία το 1942 από το περιοδικό «Πειραϊκά Γράμματα». Εκτελώντας χρέη και αρχισυντάκτη, το 1944 συνεργάστηκε με το φοιτητικό περιοδικό «Ξεκίνημα» (1944), πόλο συσπείρωσης των προοδευτικών νέων λογοτεχνών της πόλης, και το 1945 εξέδωσε με δικά του έξοδα την πρώτη του ποιητική συλλογή με τίτλο «Εποχές». Αν και προχώρησε στην έκδοση μιας σειράς ποιητικών συλλογών τις επόμενες δεκαετίες, θα έπρεπε να περιμένει ως το 1979, σχεδόν 35 χρόνια μετά την πρώτη έκδοση του βιβλίου του, ώστε να δει να τυπώνεται η συγκεντρωτική έκδοση των ποιημάτων του χωρίς δικά του έξοδα.
Δημοσίευσε ποιήματα και κριτικά σημειώματα σε πολλά περιοδικά, ενώ είχε και πυκνή παρουσία στην εφημερίδα «Αυγή», με κείμενα για θέματα λογοτεχνικά και πολιτικά. Εξέδωσε το περιοδικό «Κριτική» (Θεσσαλονίκη, 1959-1961), υπήρξε μέλος της εκδοτικής ομάδας των «Δεκαοκτώ κειμένων» (1970), των «Νέων Κειμένων» και του περιοδικού «Η Συνέχεια» (1973).
Τα ποιήματα που ο Μανώλης Αναγνωστάκης άφησε πίσω του δημοσιευμένα είναι 88 και γράφτηκαν από το 1941 έως το 1971. Από το 1979 που κυκλοφόρησε ο συγκεντρωτικός τόμος των ποιημάτων του, και από το 1983 που κυκλοφόρησε ιδιωτικά το αυτοβιογραφικό σχόλιο «Y.Γ.» δεν υπήρξε καμία δημόσια παρέμβασή του.
«Στο αλλοιωμένο τοπίο της εποχής μας δεν θα ξαναγράψω. Το έργο μου το ολοκλήρωσα. Επιλέγω τη σιωπή», είχε ξεκαθαρίσει. Ίσως επειδή, όπως είχε πει σε μία από τις σπάνιες συνεντεύξεις του, «η ποίηση είναι έργο της νεότητας. Χρειάζεται ενθουσιασμό, αυταπάτες, ψευδαισθήσεις. Αυτά τα έχουν οι νέοι. Όσο μεγαλώνεις, κατέχεις καλύτερα τα μέσα σου. Γίνεσαι τεχνίτης, αλλά ένα ποίημα δεν χρειάζεται να είναι τέλειο για να είναι καλό».
Ο Αναγνωστάκης είχε προαναγγείλει τη σιωπή του με τους στίχους:
«Το θέμα είναι τώρα τι λες.
Καλά φάγαμε, καλά ήπιαμε.
Καλά τη φέραμε τη ζωή μας ως εδώ.
Μικροζημίες και μικροκέρδη συμψηφίζοντας.
Το θέμα είναι τώρα τι λες»


Στόχος, 1970
Ποιήματά του μεταφράστηκαν στα αγγλικά, γαλλικά, γερμανικά, ιταλικά, ενώ μελοποιήθηκαν από συνθέτες, όπως ο Μίκης Θεοδωράκης, ο Θάνος Μικρούτσικος, ο Μιχάλης Γρηγορίου, ο Γιάννης Μαρκόπουλος και ο Δημήτρης Παπαδημητρίου. Τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Ποίησης (1986) και το Μεγάλο Βραβείο Λογοτεχνίας (2002), ενώ αναγορεύτηκε επίτιμος διδάκτορας του πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.
Το πιο γνωστό του ποίημα ήταν το «Μιλώ», που μελοποίησε ο Μίκης Θεοδωράκης.

Πέθανε σε ηλικία 80 ετών, στην Αθήνα, τα ξημερώματα της Πέμπτης 23 Ιουνίου 2005, καταβεβλημένος από χρόνια αναπνευστικά και καρδιαγγειακά προβλήματα. 


Το περιεχόμενο της ποίησης του Αναγνωστάκη ορίζεται από δύο βασικά συναισθήματα, από τα οποία το πρώτο είναι άσχετο με το περιεχόμενο της πολιτικής ποίησης, ενώ το δεύτερο δεν συνδέεται με αυτήν με πρώτου βαθμού σχέση: από το συναίσθημα της χαμένης αθωότητας, που είναι αποτέλεσμα της μετάβασης, ή - καλύτερα - της πτώσης, από έναν εδεμικό παιδικό χρόνο σ' έναν χρόνο διάτρητο και βασανιστικό. και από την επιθυμία της ανεύρεσης του αληθινού προσώπου του ανθρώπου, το οποίο έχει επικαλυφθεί από τις ανάγκες της προσαρμογής στην εκπεπτωκυία πραγματικότητα.
Από τα δύο αυτά βασικά συναισθήματα απορρέουν οι επιμέρους διαθέσεις της ποίησης του Αναγνωστάκη: η τυραννία της μνήμης, η ερωτική επιθυμία και η αίσθηση της φθοράς του ερωτικού αισθήματος, η οδύνη της μοναξιάς και η επιθυμία καταστολής της με τη συμμετοχή και σε συλλογικότερες εκφράσεις της ανθρώπινης συνείδησης, οι οποίες συχνά ξεπέφτουν στην κατάσταση μιας σύγκρουσης που κάποτε - ουδέποτε όμως φανερά - εμφανίζεται με τη μορφή του ιδεολογικού αγώνα.
Η ποίηση του Αναγνωστάκη δεν είναι απαισιόδοξη. Όσο κι αν οι τόνοι της είναι σκοτεινοί, όσο κι αν οι στίχοι της φτάνουν κάποτε στην απελπισία, στο βάθος του ορίζοντά της διακρίνεται ένα φως που μοιάζει περισσότερο με την αναλαμπή μιας αυγής και λιγότερο με το φέγγος ενός λυκόφωτος. ένα φως που διαποτίζει με ένα υπαρξιστικό χρώμα το ποιητικό του έργο. Περισσότερο από ιδεολογικός ποιητής, ο Αναγνωστάκης είναι υπαρξιακός ποιητής και ο χαρακτήρας του αυτός τον κάνει ν' αποκλίνει ουσιωδώς από την ομάδα των πολιτικών ποιητών και να προσεγγίζει τους υπαρξιακούς ποιητές της γενιάς του. 

Νάσος Βαγενάς 
[Scan10008.jpg] 


Παρασκευή 15 Ιανουαρίου 2010

Το γλωσσάριο των ανθέων (*)







( *) Τίτλος ποιήματος τού Ν. Εγγονόπουλου από την ποιητική συλλογή «Έλευσις» (1948)- βιβλίο στο οποίο ο τίτλος είναι τυπωμένος χωρίς τόνο, για να έχει διφορούμενη ερμηνεία.

Τρίτη 12 Ιανουαρίου 2010

Εναλλαγές σιωπής και πέτρας (*)


ΑΝΑΒΑΣΗ

Τούτη
η στενή ανάμεσα σε τοίχους γραμμένη
άβατη-αληθινή
άνοδος κι επιστροφή
στο φωτεινόκαρδο μέλλον.

Εκεί.

Συλλαβών
μόλοι, θαλασσο-
βαμμένοι, μακριά
στον απέραντο πόντο.

Έπειτα:
σημαδούρες,
λύπης σημαδούρες αράδα
με τα
για μια στιγμή ωραία αναδυόμενα
λαμπυρίσματα της ανάσας –: ήχοι
καμπάνας φωτεινής (ντουμ-,
ντουν-, ουν-,
unde suspirat
cor),
από-
πληρωμένοι, από-
λυτρωμένοι, δικοί μας.

Κάτι ορατό, ακροάσιμο, η
απ-
ελευθερωμένη λέξη-σκηνή.

Μαζί.

Paul Celan
Του κανενός το ρόδο
μτφ. Χρ. Λάζος
Άγρα, 1995 
http://www.biblionet.gr/images/covers/b21699.jpg
O Paul Celan υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους ποιητές της γερμανικής γλώσσας και, σύμφωνα με τον George Steiner, μάλλον ο μεγαλύτερος Ευρωπαίος ποιητής της μεταπολεμικής περιόδου (Celan is almost certainly the major European poet of the period after 1945).
Γεννήθηκε το 1920 από Εβραίους γονείς στο Τσέρνοβιτς, μια μικρή πόλη στη γερμανόφωνη Μπουκοβίνα της Ρουμανίας, η οποία κατά τη διάρκεια του πολέμου καταστράφηκε από τους Γερμανούς, οι δε γονείς του εξοντώθηκαν. Ο Τσέλαν στάλθηκε σε στρατόπεδο "υποχρεωτικής εργασίας" μέχρι την κατάληψη της Ρουμανίας από τους Ρώσους, το 1944, μετανάστευσε στο Βουκουρέστι όπου εργάστηκε σαν μεταφραστής και συναναστράφηκε, για λίγο, με τους ρουμάνους σουρεαλιστές, αντιμετωπίζοντας, όμως, προβλήματα με το σταλινικό καθεστώς αναγκάστηκε να διαφύγει στη Βιέννη και μετά στο Παρίσι. Πέρασε τα περισσότερα δημιουργικά χρόνια του στη Γαλλία, όπου έζησε ως ποιητής και ταυτόχρονα λέκτορας της γλωσσολογίας. Δημιουργός πολύγλωσσος, άσκησε με θέρμη μοναδική και το επάγγελμα του μεταφραστή. Μετέφρασε μεταξύ άλλων Σαίξπηρ, Ρεμπώ και Έμιλυ Ντίκινσον.
Το 1952 παντρεύτηκε τη χαράκτρια  Gisèle de Lestrange. Το 1958 τιμήθηκε με το Βραβείο Λογοτεχνίας Βρέμης, και το 1960 το βραβείο Γκέοργκ Μπύχνερ, το μεγαλύτερο λογοτεχνικό βραβείο της Γερμανίας.  Οι σύντομες ομιλίες του που γίνονται σε αυτές τις δύο περιπτώσεις αποτελούν  και τις κύριες "καταθέσεις" του  σχετικά με την ποίησή του.  Κατά τη διάρκεια της ποιητικής καριέρας του δημοσιεύσει επτά ποιητικές συλλογές, και αφήνει αρκετές αδημοσίευτες. 
Ο Τσέλαν αυτοκτόνησε το 1970 σε ηλικία 50 ετών, πέφτοντας στον Σηκουάνα. Άφησε πίσω του ένα πολύ σημαντικό έργο όπου η μοναξιά διαγράφεται ανελέητη.

http://www.librarything.com/authorpics/celanpaul6338.jpg

Τίτλοι στη βάση Βιβλιονέτ
(2008)
Αυστριακοί ποιητές του 20ου αιώνα, Λεξίτυπον
(2007)
Μήκων και μνήμη, Νεφέλη
(2007)
Ξένη ποίηση του 20ού αιώνα, Ελληνικά Γράμματα
(2006)
Ο Μεσημβρινός και άλλα πεζά, Άγρα
(2001)
Περί των γάμων υδραργύρου και θείου, Ύψιλον
(1997)
Από κατώφλι σε κατώφλι, Δελφίνι
(1996)
Paul Celan: Στρέττο. Peter Szondi: Μέσα από στενό πέρασμα., Υπερίων
(1995)
Του κανενός το ρόδο, Άγρα


Τα ποιήματα βρίκονται πάντοτε καθ' οδόν προς ένα ανοιχτό τόπο που μπορεί να κατακτηθεί, ένα Εσύ που μπορεί να προσφωνηθεί, μια πραγματικότητα που μπορεί να ονομαστεί
Paul Celan

(*) Από το κείμενο της Χρυσούλας Αγκυρανοπούλου "Μεταξύ φιλοσοφίας και γλώσσας: Εθνοφιλοσοφική προσέγγιση του Paul Celan από τον Jacques Derrida"



Στη φωτό γλυπτό του  Joan Miro από το ομώνυμο Μουσείο στη Βαρκελώνη

Δευτέρα 28 Δεκεμβρίου 2009

Φθινοπωρινή Πορεία




Φθινοπωρινή Πορεία
Ενας άνθρωπος διασχίζει το δάσος
μια μέρα φωτεινή μια μέρα σκοτεινή
Ψυχή δεν συναντάει,
στέκεται, κοιτάζει τον φθινοπωρινό ουρανό.
Τραβάει για το νεκροταφείο
και κανείς δεν τον ακολουθεί. 
Μπου Καρπελάν

Δευτέρα 21 Δεκεμβρίου 2009

αργόσχολες


-Μα, η φιλία δεν είναι πια παρωχημένη έννοια;
-«Φυσικά, γιατί ο περισσότερος κόσμος δεν έχει χρόνο. Εγώ όμως παραμένω αργόσχολος».
-Υπάρχει κάτι για το οποίο θα αφιερώνατε μια ολόκληρη ζωή;
-«Ναι, βέβαια, για την ίδια τη ζωή θα θυσίαζα τα πάντα».

Παρασκευή 20 Νοεμβρίου 2009

Από το στήθος σαν μοναξιά.


Σιωπή είναι ένας πόνος που αρχίζει
Από το στήθος σαν μοναξιά.

Το μεσημέρι κιτρινίζει
Ρημάζει το δέρμα μου
Μπαίνει στο μυαλό.
Σκόνη σηκώνεται, τα τζάμια στάζουν
Η προσπάθεια αιμορραγεί.

Στηρίξου πάνω μου - είπα στον καθρέφτη.
Θα σε κρατήσω. 

Αλέξανδρος Ίσαρης
Το ποίημα της Πλυτώς
Οι Τριστάνοι,  Νεφέλη 1992
http://www.greece2001.gr/writers/photos/small/ISARIS2.jpg

 Ο Αλέξανδρος Ίσαρης γεννήθηκε στις Σέρρες το 1941. Σπούδασε αρχιτεκτονική στα Πολυτεχενεία του Γκρατς και της Θεσσαλονίκης. Από το 1962 ως το 1978 έζησε στη Θεσσαλονίκη. Έχει δημοσιεύσει κατά καιρούς δοκίμια, πεζά, ποιήματα και μεταφράσεις σε πολλά λογοτεχνικά περιοδικά. Επί οκτώ χρόνια ήταν υπεύθυνος της ελληνικής σύνταξης του περιοδικού "Ausblicke". Για την πρώτη του ποιητική συλλογή "Όμιλος Φίλων Θαλάσσης - Ο ισορροπιστής", του απονεμήθηκε το βραβείο Μαρίας Ράλλη (1977). Το 1982 έκανε μια σειρά εκπομπών στο Γ΄ Πρόγραμμα της ΕΡΤ. Το 1985 πήρε μέρος στην εβδομάδα ελληνικής ποίησης στο Άμστερνταμ και στο Χρόνινγκεν. Το 1986 εκπροσώπησε την Ελλάδα στο θεατρικό φεστιβάλ του Μύλχάιμ της Γερμανίας. Το 1990 επισκέφθηκε σημαντικά πολιτιστικά κέντρα της Γερμανίας, ύστερα από πρόσκληση του Ινστιτούτου Γκαίτε. Τα έτη 1990, 1992, 1994 και 1999 έμεινε για ένα διάστημα στη Βιέννη, ως προσκεκλημένος της Αυστριακής Λογοτεχνικής Εταιρείας. Το 1997 έγινε ιδρυτικό μέλος της Εταιρείας Τόμας Μπέρνχαρντ. Το 1997 του απονεμήθηκε το κρατικό βραβείο μετάφρασης για το "Μπετόν" του Τόμας Μπέρνχαρντ. Είναι επίσης πολύ γνωστός ζωγράφος και γραφίστας. Έχει παρουσιάσει ζωγραφική του σε οκτώ ατομικές και σε δώδεκα ομαδικές εκθέσεις. Από το 1978 ζει στην Αθήνα.
http://www.cineek.gr/spaw/images/lib1/prosklhsh.jpg

 …Σίγουρα η λογοτεχνία δεν καθησυχάζει τη συνείδηση, ούτε προσφέρει σωτηρία και φάρμακα για την ψυχή. Δεν χωρεί, ωστόσο, αμφιβολία ότι μπορεί να δώσει αναγνωρίσιμη μορφή στις ενδότερες αναζητήσεις μας, οξύνοντας το πνεύμα και δυναμώνοντας τη φωνή τους. Και αυτή είναι η περίπτωση των "Τριστάνων": ένα διακριτικό, εν μέρει έρρυθμο και εν μέρει πεζολογικό δοκίμιο όχι για το τι θα όφειλε να κάνει ή να μην κάνει η ποίηση, αλλά για το που καταλήγουν, θέλοντας και μη, οι θιασώτες της. Ο ίλιγγος του κενού, η καθίζηση της καθημερινής ζωής και η εικόνα του τεράστιου Τίποτε, που περιβάλλει με τον ίδιο τρόπο τα σημαντικά και τα ασήμαντα, μεταβάλλονται σε σύντομες, δραματικές ή ειρωνικές παραφράσεις μιας τέχνης, η οποία το μόνο που ξέρει και επιθυμεί είναι να λατρεύει την ομορφιά του πόνου μέσω της αυτογνωσίας και της εσωτερικής της μνήμης 

Βαγγέλης Χατζηβασιλείου
Εφημ. "Ελευθεροτυπία", 5-5-1993.

http://www.biblionet.gr/images/covers/b19909.jpg

Τετάρτη 18 Νοεμβρίου 2009

Τα μυστικά των χρωμάτων


Μέσα σ' ένα όνειρο μπόρεσα κι έγινα γίγαντας μιας ενάρετης
   θέας
Το χέρι μου έμαθε τη σαγήνη του βάρους και το ξάγναντο της
   ελαφράδας
Ήρθαν μυστικά όλων των χρωμάτων κι όλων των φωνών
   που μετά βίας τα συγκράτησα
Διότι γύρευαν να με θανατώσουν σε στάση παρηγορίας
Και διότι ακόμη τα δοξαστικά τους αρώματα με ήθελαν γύρη
   τους κι εγώ δεν ξέρω πότε κι από ποιόν άνεμο σκορπι-
   σμένη πάνω στις άλλες γύρινες προετοιμασίες 
Ήμουν συντετριμμένος και σκουλήκι μπρος στην αγάπη,
    που σε στιγμές ηρεμίας προφήτευε βίους ενάρετους και
    νύχτες έναστρες εντός μου να με απολυτρώνουν από το
    βάρος της ταπεινής πράξης που σφραγίζει το στόμα κάθε
    μεγαλείου
Πολλές φορές χωρίς να το περιμένω η ματιά του Ιωάννη
    σαν αξίνα μ' έσκαβε κι ύστερα το αδύνατο χέρι του που
    θέριζε αστραπές
Μου 'ριχνε μερικούς ταπεινούς σπόρους
Έτσι από μέσα μου ξεπετάχτηκαν τόσα δάση και τόσα θηρία
    που ταιριάζουν στα δάση
Κι όλα τα μυστικά του θεού που τα γέννησαν δάση
Τώρα μπορώ να σας ρίξω μια ματιά σαν κεραυνός που καίει
     ένα βοσκό
Και να δείτε μια στιγμή την όψη μου
Να με δείτε στον ύπνο σας εαυτό σας γεμάτο συντριβή
για το κακό που έκαμε στον πλησίον και σήμερα απελπιστικά
    μετανιώνει
Τώρα μπορώ να σας προσκαλέσω γιατί κι εγώ όσο ήμουν
    τιποτένιος έκρυβα το πρόσωπο μου

Δ.Π. Παπαδίτσας 
Εν Πάτμω
http://www.biblionet.gr/images/persons/12872.jpg
Ο Δημήτρης Παπαδίτσας (1922-1987) γεννήθηκε στη Σάμο. Ο πατέρας του ήταν στρατιωτικός. Σπούδασε Ιατρική στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, όπου το 1958 ανακηρύχτηκε διδάκτορας. Συνέχισε τις σπουδές του στο Μόναχο, όπου ειδικεύτηκε στην ορθοπεδική. Εργάστηκε ως γιατρός σε πολλές περιοχές της Ελλάδας. Το 1976 εγκαταστάθηκε στην Αθήνα κι εργάστηκε σε ίδρυμα αναπήρων. Υπήρξε συνιδρυτής του περιοδικού Πρώτη ύλη (1958-1959) μαζί με τον Ε.Χ. Γονατά ενώ επίσης συνεργάστηκε με τα λογοτεχνικά περιοδικά Νεανική φωνή, Νέα Εστία, Ο Στόχος, Ευθύνη κ.ά. Την πρώτη του επίσημη εμφάνιση στο χώρο της λογοτεχνίας πραγματοποίησε το 1943 με την ποιητική συλλογή Το φρέαρ με τις φόρμιγγες.
Aκολούθησαν τα έργα:
Eντός Παρενθέσεως I, 1945
Eντός Παρενθέσεως II, 1949
H Περιπέτεια, 1953
Tο παράθυρο, 1955
Nυχτερινά, 1956
Oυσίες α’, 1959
Oυσίες β’, 1961
Eν Πάτμω και δύο Eρμηνείες, 1966
Όπως ο Eνδυμίων, 1970
Ποίηση I (1941-1963), 1963
Ποίηση 2 (1964-1974), 1974
Eναπιοδρομία, 1977
Δυοειδής λόγος, 1980
H ασώματη, 1983
Tα δοκίμιά του : Ως δι’ εσόπρου, Σκέψεις και αποσπάσματα, σχεδιάσματα, απαντήσεις, 1984. Mετέφρασε Ivan Goll, « Trauvn Kraut» Oρφικούς Ύμνους, σε συνεργασία με την Eλένη Λαδιά, καθώς και Oμηρικούς Ύμνους με την ίδια συνεργάτιδα. Πέθανε στις 22 Aπριλίου του 1987,. Tιμήθηκε με το A’ Kρατικό Bραβείο ποιήσεως το 1964 και το 1981. Eπίσης του απενεμήθη το βραβείο της Aκαδημίας (Bραβείο Oυράνη).
 Ποιήματά του μεταφράστηκαν σε διάφορες γλώσσες όπως αγγλικά, γαλλικά, ιταλικά, φλαμανδικά, ουγγρικά, πολωνικά και ρώσικα.

... H μεταφυσική του Δ. Παπαδίτσα –αν θα τον ορίζαμε ως ποιητή μεταφυσικό– δεν είναι ιδεαλιστική αναγωγή στο απόλυτο, όπως ήταν λ.χ., οι αναγωγές των Άγγλων μεταφυσικών της ρομαντικής περιόδου, αλλά μιά εντελώς γήινη ανάγκη να ξαναπάρουν τα πράγματα τη χαμένη ουσία τους, να γίνει και πάλι φυσική –δηλαδή ανθρώπινη– η κίνηση του χρόνου, το αεικίνητό του, που όμως δεν δημιουργεί πια άγχος και αγωνία στον άνθρωπο. Eίναι ο διακαής πόθος του για το Άλλο...
 
Αλέξης Ζηρας
Tετράδια «Eυθύνης»,
«Πολυφωνία για τον Δ.Π. Παπαδίτσα»
  
... Επιτέλους, τελείωσα με αυτό μου το ποίημα (Εν Πάτμω)· τελείωσα... τρόπος του λέγειν! Επρεπε πια να ησυχάσω, γι' αυτό μόλις βρήκα ευκαιρία το δακτυλογράφησα και μετά το διάβασα, κι εγώ δεν ξέρω πόσες φορές, ώστε να φθαρεί μέσα μου και να πάψει να μ' ερεθίζει. Είχε καταντήσει μαρτύριο, κάθε κομματάκι του, που έγραφα, άφηνε κι ένα αγκάθι που με τσίμπαε και με προετοίμαζε για παρακάτω. Συνηθισμένος σε άλλους τρόπους γραφής που μια κι έξω ξεμπέρδευα και χαιρόμουν μετά διαβάζοντας το έτοιμο ποίημα, ήταν κάτι το φοβερό αυτό που μου συνέβη: είχα μπερδευτεί στους κύκλους ενός τρομαχτικού βιώματος, στην περιοχή μιας φοβερής απέραντης σκιάς, δεχόμενος αλύπητα τις μαστιγώσεις ενός σύμπαντος και μιας ματαιότητος. Έζησα μεγάλα οράματα λόγου και ήχων και εκστασιασμών, με αποτέλεσμα να συνθλιβώ....

Δ. Π. Παπαδίτσας σε επιστολή του προς Ε.Χ. Γονατά

Τρίτη 17 Νοεμβρίου 2009

Marionettentheater


«... στον οργανικό κόσμο, όσο σκοτίζεται και αδυνατίζει ο λογισμός, τόσο πιο αστραποβόλα και ηγεμονική προβάλλει η χάρη. Και όπως η τομή δυο ευθειών στη μια πλευρά κάποιου σημείου διασχίζει το άπειρο και ξεφυτρώνει αίφνης στην άλλη του πλευρά, ή όπως το είδωλο κοίλου κατόπτρου διανύει το κενό και εμφανίζεται απρόοπτα εμπρός μας, έτσι αναπάντεχα παρουσιάζεται η χάρη όταν η γνώση φεύγει στο αχανές, και διακρίνεται πιο καθαρά στο σώμα εκείνο που δεν έχει διόλου γνώση, ή έχει γνώση απέραντη, δηλαδή στο ανδρείκελο ή στο Θεό.»
«Μήπως", είπα λιγάκι αφηρημένος, «θα πρέπει να ξαναγευτούμε τον καρπό του Δένδρου της Γνώσεως, για να επιστρέψουμε στην ηλικία της αθωότητος;»
«Να σας πω», απάντησε, «αυτό είναι το τελευταίο κεφάλαιο της ιστορίας του κόσμου.»

Heinrich von Kleist
Οι μαριονέτες : Και μια μελέτη του Bernard Dort 
μτφ. Τζένη Μαστοράκη
Άγρα, 1996

Δευτέρα 16 Νοεμβρίου 2009

Φιλί φωτός


Ώρα γλυκιά. Ξαπλώνει ωραία δομένη
η Αθήνα στον Απρίλη σαν εταίρα.
Είναι ηδονές τα μύρα στον αιθέρα,
και τίποτε η ψυχή πια δεν προσμένει.

Στά σπίτια σκύβει απάνω και βαραίνει
το ασήμι του βλεφάρου της η εσπέρα.
Βασίλισσα η Ακρόπολη εκεί πέρα
πορφύρα έχει τη δύση φορεμένη.

Φιλί φωτός και σκάει το πρωταστέρι.
Στον Ιλισσό ερωτεύεται τ' αγέρι
ροδονυφούλες δάφνες που ριγούνε.

Ώρα γλυκιά χαράς και αγάπης, όντας
πουλάκια το ένα τ' άλλο κυνηγούνε
τ' Ολύμπιου Δία μια στήλη αεροχτυπώντας.


Κώστας Καρυωτάκης
Απ' τη συλλογή "Η σκιά των ωρών"

Παρασκευή 6 Νοεμβρίου 2009

Είχε κρεμάσει μικρούς καθρέφτες πάνω στα δένδρα για να βλέπονται τα πουλιά


Οι πεταλούδες

Μέσα σε κλουβιά ήτανε πεταλούδες τεράστιες που πλήρωνες δύο τάλληρα και τους χάιδευες τα φτερά κι έμενε μια νυχτιά στην παλάμη σου η σφραγίδα του βελούδου τους, τα ωραία τους μαύρα-κίτρινα χρώματα και μια μυρωδιά γύρης μεθυστική.
Πιο πολύ στις γυναίκες άρεσε αυτή η διασκέδαση. Έρχονταν από μακριά, μόνο και μόνο για ν' ανοίξουν τα πλατιά, πολύχρωμα εκείνα φτερά. Ύστερα τρύπωναν γύρω τα περιβόλια, κάθονταν κάτω απ' τις μηλιές κι αδιαφορώντας για τα τραγούδια και τα καλέσματα των αμαξάδων, φιλούσαν, φιλούσαν με πάθος το χέρι τους που είχε αγγίξει την πεταλούδα.


Η ουλή

Η πληγή θρέφει, τα χείλη της σμίγουν αργά σαν αυλαία βυσσινιά κι ύστερα από χρόνους στη θέση της μένει ένα σημάδι, μια ρόδινη ουλή που σκύβει και τη φιλάει.
Όλοι αγαπούν τα τράυματά τους. Τα κρύβουν με ωραία ατσαλάκωτα υφάσματα, ξέρουν όμως σε ποιά μεριά του κορμιού τους άνθισαν, μαράθηκαν, έφαγαν δέρμα και κρέας δικό τους.
Γι' αυτό τ' αγαπούν και, σε ώρες μοναξιάς που κανείς δεν τους βλέπει, σκύβουν και με λατρεία τα φιλούν τα βαθιά, σκοτεινά τραύματά τους.

Είχε κρεμάσει μικρούς καθρέφτες πάνω στα δένδρα
για να βλέπονται τα πουλιά .



Ο ήλιος γέμισε πορτοκάλια το δωμάτιο .
Απ' τα χαλιά ξεκόλλησαν πουλιά .
Καθώς πετούν ολόγυρα ,
τα έπιπλα καθρεφτίζουν τις ωραίες τους φτερούγες
που διώχνουν μακριά το θάνατο .



Εγώ που δεν έχω πουλιά φυλακισμένα σε κλουβιά
(ένα κλουβί της μάννας μου σαπίζει στην αποθήκη)
ξυπνάω καμμιά φορά από 'να σιγανό κελάϊδισμα .



Να τη σέβεσαι τη Νύχτα .


Επαμεινώνδας Γονατάς
Η Κρύπτη
Στιγμή, 1991
 http://www.biblionet.gr/images/covers/b81760.jpg

Ο Επαμεινώνδας Γονατάς (1924-2006) γεννήθηκε και έζησε στην Αθήνα. Η καταγωγή του ήταν από το Αϊβαλί. Παρ' ότι προερχόταν από οικογένεια πολιτικών, δεν ασχολήθηκε ποτέ με την πολιτική. Σπούδασε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και άσκησε τη δικηγορία. Στη λογοτεχνία πρωτοεμφανίστηκε το 1944 με τη δημοσίευση του ποιήματος "Η μικρή εξοχική μας πόλη" στο περιοδικό "Παλμός" με το ψευδώνυμο Ε. Γόνης. Ακολούθησε το 1945 η έκδοση του αφηγήματος "Ο ταξιδιώτης". Δεκατέσσερα χρόνια αργότερα εξέδωσε τη συλλογή ποιητικών πεζών "Η κρύπτη". Ακολούθησαν αφηγηματικά έργα με έντονα ποιητική γλώσσα. Στη γραφή του διακρίνονται καταβολές στο ρεύμα του υπερρεαλισμού αλλά και στοιχεία ρομαντισμού και αισθητισμού με εξαιρετική επιμέλεια στις λεπτομέρειες της αφήγησης και στην ατμόσφαιρα που δημιουργεί ο λόγος. Ισορροπεί ανάμεσα στην πρόζα και την ποίηση.
https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhVrbYd65FJZclUQsTT9ad1ZyDFAW7TOHA0Ga9izo40ViOBucomuiIJedRRDt66qt-3aWSo5hvbEfMUyVIGN4z6azM3XTu3nGmWN8mSiQ5MNKOkR_clz9f5CmzS-UkK464uuOyBGmfRAfyf/s400/gonatas.jpg
Ο Ε.Χ. Γονατάς, η «χαµηλόφωνη και διακριτική παρουσία», παραμένει μια ιδιόμορφη όσο και παρασιωπημένη περίπτωση στα γράμματά μας. Στην κριτική , που συνήθως τον αντιμετωπίζει αμήχανα, επανέρχεται συχνά ως «διακριτικός» και «αφανής». Η εικόνα αυτή προφανώς οφείλεται στην συνεπή αποχή από την τρέχουσα δηµοσιότητα, που τήρησε σε όλη του τη ζωή. (µε τρεις µόνο συνεντεύξεις* και καµία παρέµβαση στα κοινά)
«Δεν είμαι του φανταστικού συγγραφέας - λάθος. Δεν είμαι συγγραφέας ούτε του εξαιρετικού. Είμαι ο συγγραφέας της εξαιρέσεως. Και το πιο κοινό πράγμα μπορεί να γίνει απίθανο. Είναι πώς θα το χειριστεί ο συγγραφέας»  λέει ο ίδιος.

"Το διήγημά σας έχει πολλά προτερήματα, γράψιμο σχεδόν προσωπικό, αλλά τι κρίμα που είναι τόσο μεγάλο! Οι σελίδες του περιοδικού μας είναι, βλέπετε, περιορισμένες. Δε μας στέλνετε τίποτε πιο σύντομο;"
γράφει ο Γιώργος Κοτζιούλας στο Περιοδικό "Ελληνικά Γράμματα" αρ. φύλλου 187. Σάββατο 29 Ιουνίου 1940

Ο ποιητής Ε.Χ. Γονατάς είναι κατά λάθος κάτοικος της εποχής μας, όπου δαιμονισμός και αλήθεια, αγωνία και διάβρωση του εγώ, πόνος και αντίφαση πορεύονται μαζί σ' ένα χαοτικό τοπίο προβληματισμών, σύγκρουσης και αυτοκαταστροφής. Αυτή την εποχή την αρνείται ο Γονατάς, την αποφεύγει, και παραμένει αυτοεξόριστος σε μια δική του χώρα....
γράφει ο Τάκης Σινόπουλος στις "Εποχές" αρ. 11 τον Μάρτιο του 1964

Στην "Προετοιμασία" ο Ε.Χ. Γονατάς λέει ότι εκείνο που δεν λέει είναι αυτό που πρέπει να λέει: πρέπει να λέγεται εκείνο που είναι αδύνατον να ειπωθεί, όπως πρέπει να επιδιώκεται εκείνο που δεν θα προσεγγιστεί ποτέ. Είναι δύσκολο να κρατήσει κανείς την ανοιχτή ερμηνευτική ομπρέλα της προετοιμασίας και να σταθεί στον τόπο που στεγάζεται κάτω από τα ανοικτά της ερωτήματα. Η πράξη και η δημιουργία έχουν έναν αφιλόξενο προθάλαμο όπου γίνεται η ηθική τους προετοιμασία. Γενναίος όποιος δέχεται να ζήσει τη ζωή του στον σκοτεινό αυτό θάλαμο.
γράφει ο Αριστείδης Αντονάς στο "Εντευκτήριο" αρ. τχ. 28-29 το 1994.

Ο ολιγόγραφος Επαμεινώνδας Γονατάς και το δυσεύρετο μέχρι πριν από λίγο καιρό έργο του, μέχρι δηλαδή την πρόσφατη εκδοτική προσπάθεια της Στιγμής, θέτει τους αναγνώστες του ερωτηματικά και προβληματισμούς. Και αυτό γιατί οι αναγνώστες μετά το τέλος της πράξης της ανάγνωσης ξαφνιασμένοι και έκπληκτοι, αμήχανοι ίσως, προσπαθούν να εξηγήσουν και να κατανοήσουν τον τρόπο με τον οποίο λειτούργησε το τόσο σύντομο αφηγηματικό κείμενο, προσπαθούν να καθορίσουν τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να αντιμετωπίσουν αυτές τις σύντομες οπτικές περιπέτειες που ανατρέπουν τα μέχρι τότε οπτικά-εμπειρικά αλλά και νοητικάορθολογικά δεδομένα τους.
γράφεο ο Χρήστος Δανιήλ στο "Περί Τεχνών" αρ. τχ. 457-463 το 2005
όλο το κείμενο από τις σελίδες του Διαπολιτισμού εδώ

Το έργο του, ολιγοσέλιδο και άτακτα εμφανιζόμενο,  περιλαμβάνει ένα βιβλίο με ποιητικές πρόζες, την "Κρύπτη" (1959) δύο συλλογές πεζογραφημάτων, το "Βάραθρο" (1963) και τις "Αγελάδες" (1963), τρία αυτοτελή πεζογραφήματα, "Ο ταξιδιώτης" (1945), "Ο φιλόξενος καρδινάλιος" (1986), "Η προετοιμασία" (1991) και μεταφράσεις έργων συγγραφέων όπως οι Βολς, Γκολ, Φλωμπέρ, Κόλεριτζ, Πόρτσια, Μπετενκούρ, Λίχτενμπεργκ, κ.ά., αντιμετωπίστηκε με αμηχανία από την κριτική. Πήρε το Κρατικό Βραβείο Μετάφρασης το 1994, για την Επιλογή από τις Voces του Antonio Porchia, Αθήνα, Στιγµή, 1992
http://www.biblionet.gr/images/covers/b66797.jpg
Πρωτοπόρος του υπερρεαλισμού στην Ελλάδα, παρόλο που δεν υπήρξε "ορθόδοξος" υπερρεαλιστής με την μπρετονική έννοια, συνεργάστηκε με τον Δ. Π. Παπαδίτσα στην έκδοση του βραχύβιου περιοδικού "Πρώτη Ύλη" (1959) και ανέπτυξε φιλίες με καλλιτέχνες όπως οι Νίκος Εγγονόπουλος, Νίκος Καχτίτσης και Μίλτος Σαχτούρης.
Πέθανε στις 24 Μαρτίου του 2006, σε ηλικία 82 ετών, από καρκίνο του πνεύμονα.

H Φραγκίσκη Aμπατζοπούλου για τον E.X. Γονατά στο poeticanet εδώ
Η Αναστασία Νάτσινα "Η χαµηλόφωνη διδασκαλία του Ε. Χ. Γονατά και το ερώτηµα του ελάσσονος " εδώ

*Οι συνεντεύξεις δόθηκαν στη Μικέλα Χαρτουλάρη (Τα Νέα, 4.6.1994), στην Εύα Στεφανή (τηλεοπτική εκποµπή «Παρασκήνιο», Επισκέψεις στο σπίτι του Ε. Χ. Γονατά, ΕΡΤ, 1998),  (και στην Αναστασία Νάτσινα τον Οκτώβριο του 2003 για το Περιοδικό "Διαβάζω" αρ. τχ. 444.

«Δεν κατασκευάζω όνειρα. Δεν είμαι "ονειροποιός". Ό,τι γράφω, είναι βιωμένο. Και το φανταστικό στοιχείο που βλέπουν στο έργο μου είναι στην ουσία το παράλογο, έχει σχέση με τον διχασμό της πραγματικότητας.»


E.X. Γονατάς

Με ιδιαίτερη αδυναμία στην καλαίσθητη παραδοσιακή τυπογραφία είχε την τύχη να δει τα βιβλία του να τυπώνονται  στα πιο καλά τυπογραφεία της Αθήνας: το τυπογραφείο των Αφών Ταρουσσόπουλου, το τυπογραφείο «Κείμενα» του Φίλιππου Βλάχου και τελευταία από το τυπογραφείο των εκδόσεων «Στιγμή» του Αιμίλιου Καλιακάτσου (όλα τα βιβλία του κυκλοφορούν πλέον από τις εκδόσεις «Στιγμή»). Είναι γνωστό ότι στο «Τυπογραφείο Κείμενα» τα κριτήρια ήταν εμπνευσμένα και αυστηρά– αλλά και αξία αισθητική-συλλεκτική, χάρη στα πανέμορφα, χειροποίητα ή όχι, χαρτιά, στα πολύχρωμα μελάνια, στα τυπογραφικά κοσμήματα και στα παλαιά τυπογραφικά στοιχεία, που τα αναζητούσε μανιωδώς, στην άψογη και αλάνθαστη σελιδοποίηση...
http://www.agra.gr/covb/169%20KASDAGLIS%20TYPOGRAFIO.gif
Ε. Χ. Κάσδαγλης
Το αγλαότεχνο τυπογραφείο των αδελφών Ταρουσόπουλου
Αφήγημα σε επάλληλους κύκλους με επίκεντρο το παλιό τυπογραφείο
Άγρα, 1990
http://www.biblionet.gr/images/covers/b69595.jpg
Κείμενα 1969-1989
Μια στιγμή στην τυπογραφία
Τυπογραφείο Κείμενα, 2002
Τίτλοι στη Βιβλιονέτ
(2007)
Επιλογή από τις Voces, Στιγμή, [μετάφραση]
(2006)
Η κρύπτη, Στιγμή
(2006)
Ο φιλόξενος καρδινάλιος, Στιγμή
(2006)
Το βάραθρο, Στιγμή
(2006)
Τρεις δεκάρες, Στιγμή
(2005)
Πιπέρι και σπασμένες γραμμές, Στιγμή, [μετάφραση]
(2004)
Οι περιπλανήσεις του Κάιν. Οι σκέψεις του διαβόλου, Στιγμή, [μετάφραση]
(2003)
Ποιήματα 1920-1950, Στιγμή, [επιμέλεια]
(2002)
Μαλαισιακά τραγούδια, Στιγμή, [μετάφραση]
(2002)
Ποιήματα και αφορισμοί, Στιγμή, [μετάφραση]
(2001)
Βιβλιομανία και ένα σχεδίασμα μυθιστορήματος: Η σπείρα, Στιγμή, [μετάφραση]
(2001)
Θέατρο σκιών, Στιγμή, [μετάφραση]
(2001)
Ο ταξιδιώτης, Στιγμή
(2001)
Τα πλοία βγήκαν σεργιάνι, Στιγμή, [μετάφραση]
(1996)
Οι μαριονέτες, Άγρα, [επιμέλεια]
(1994)
Le désert hospitalier, Kauffmann
(1992)
Οι αγελάδες, Στιγμή
(1991)
Η προετοιμασία, Στιγμή
(1988)
Δζεμήλα, Στιγμή, [επιμέλεια]
(1988)
Ειρήνη υμίν, Στιγμή, [επιμέλεια]
(1988)
Ομογάλακτος αδελφός της, Στιγμή, [επιμέλεια]
(1988)
Της Ματζουράνενας το χάλασμα, Στιγμή, [επιμέλεια]
(1987)
Αυτόχειρ, Στιγμή, [επιμέλεια]
(1987)
Διηγήματα, Στιγμή, [επιμέλεια]
(1987)
Ο Κουτσογιάννης στα Γιάννινα, Στιγμή, [επιμέλεια]
(1987)
Ο μαύρος γάτος και άλλα διηγήματα, Στιγμή, [επιμέλεια]
(1987)
Ο τρελός της Αθήνας, Στιγμή, [επιμέλεια]
(1987)
Τα δύο αδέλφια, Στιγμή, [επιμέλεια]
(1986)
Γραπτά Γιώργου Β. Μακρή, Βιβλιοπωλείον της Εστίας, [επιμέλεια]
(1983)
Ποιήματα, Καστανιώτη, [μετάφραση]
(1981)
Ο λεπιδοπτερολόγος της αγωνίας Νίκος Καχτίτσης, Νεφέλη, [επιμέλεια]

Γιατί, Νώντα, να παιδευόμαστε έτσι? Μήπως δεν υπάρχουν τόσα και τόσα γύρω μας που θα μπορούν να συγκεντρώσουν την προσοχή μας? Πού θα πάμε μ αυτό το σαδιστικό κι ατέρμονο σκάψιμο του ένδον μας? Για να θεμελιώσουμε τι?"

Παπαδίτσας, Δημήτρης Π.
Να μου γράφεις, έστω και βαδίζοντας : Επιστολές στον Ε. Χ. Γονατά 1960-1965
 Πατάκης, 2000


Τρίτη 3 Νοεμβρίου 2009

Έγκλειστο για πάντα στις αγκαθιές


Γνώριζα
πως το αυθεντικό δοκιμάζεται στη δυνατότητα
να παραμένει ακίνητο  Όπως αυτό
δύο βήματα μπροστά και τόσο άγνωστο
που είπα θα ξεραθεί το χέρι μου αν δοκιμάσω
της πορφύρας την τάξη που ανάθρωσκε
Στην ηλικία μου σκέφτηκα τι απόμεινε ξένο
που με φέρνει κοντά σαν με βαθιά υπόκλιση
ζωσμένο τη λινή ποδιά Επιστρέφω εκεί
που η μοίρα με τη λευκή κραυγή της πορσελάνης
δεν τόλμησε


Να διακρίνουμε
τις εύκαμπτες και ασθενείς γραμμές
που παραπέμπουν την επαναλαμβανόμενη μορφή του
ν' αναπνέει στο κρεούργημα του μεγάλου
Βρήκαμε τα ίχνη στο σεντόνι  Στην αμμουδιά
τα δάκρυα  Τον παγιδέψαμε
στην ηλικία του ώριμου  Όπου κι αν είσαι
μπορείς να με δεις με σπασμένη ράχη
και θρυμματισμένο στόμα


Έγκλειστο για πάντα στις αγκαθιές
Δε διακρίναμε την απόκλιση που συνόδευε
την καθεμιά απ' τις ατέρμονες επαναλήψεις του
Στην ψευδαίσθηση της προσωπικής μας ζωής
πιστέψαμε πως περίσσευε η λήθη
για ό,τι έφυγε μακριά μας  Θα επέστρεφε
με το βρυχηθμό της κενότητας που μπορούσε
να δέσει το καρπό στο πύον που με κέντησε

Μάξιμος Οσύρος*
Στη νοσταλγία του Ψυχιατρείου
Νεφέλη, 1986

*ψευδώνυμο ενός ιδιαίτερα σημαντικού τεχνίτη του ποιητικού λόγου που εκδίδει το έργο του από το 1973
Τίτλοι στη Βιβλιονέτ
(2008) Η τεχνική του πραγματικού, Νεφέλη
(1993) Πολιτεία, Καστανιώτη
(1986) Στη νοσταλγία του ψυχιατρείου, Νεφέλη

Παρασκευή 30 Οκτωβρίου 2009

Οπτομετρίες


Ξεκινά από έναν ανυπολόγιστο παιδικό χρόνο και είναι η βιογραφία της όρασής μου. Η ιδιότητά μου του συγγραφέα ζυμώθηκε μ' αυτή την ιδιότητα, έγινε ένα με μια διαρκή, καθημερινή, αυθόρμητη προσοχή, να προσέχω συνέχεια τους ανθρώπους. Από παιδί έβλεπα, έβλεπα συνέχεια τους ανθρώπους. Την έσχατη λεπτομέρεια των σωμάτων, το πρόσωπό τους, το δέρμα τους, τα σκισίματά του, τη στάση τους, την ακινησία τους, τη φυσιογνωμία τους, άκουγα την ηχώ των λόγων τους, περιφερόμουν στους στενούς λαϊκούς έρημους δρόμους της Καβάλας και της Θεσσαλονίκης. Γεμάτοι λάσπη, νερά της βροχής, σιωπή, ερημιά. Ξαφνικά ν' ανοίγει μια αυλόπορτα και να χυμάει έξω όλολύζοντας μια γυναίκα. Έβγαινε έξω στο δρόμο κι άρχιζε να θρηνεί. Ένας πατέρας κάτισχνος, κατάχλωμος, νεαρός, έβγαζε περίπατο το παιδί του στο δρόμο. Ένα παιδί τριών τεσσάρων ετών. Ξαφνικά αυτός ο νεαρός πατέρας να πέφτει κάτω σαν κεραυνοβολημένος. Το παιδί τον κοίταζε εμβρόντητο, δεν καταλάβαινε, δεν καταλάβαινα, έβλεπα τα πρόσωπα των ανθρώπων πίσω από τα τζάμια και μάντευα τη ζωή τους. Τέτοιες εικόνες μιας διάχυτης παντού λαϊκής δυστυχίας. Αισθανόμουν - και θα ήμουν παιδί όχι πάνω από δέκα χρονώ - αυτά τα περίεργα συναισθήματα που μονάχα τα παιδιά μπορούν και έχουν, που είναι αντιφατικά. Αισθανόμουν μαζί σαν κάτι πολύ ελκυστικό και κάτι πολύ αποτρόπαιο. Την ανάγκη και την επιθυμία αυτές τις εικόνες, να τις αναδιπλώσω, να ελευθερώσω τη σκοτεινή τους αγωνία. Αλλά εκείνο που από πολύ νωρίς έμαθα, είναι ότι το ανθρώπινο σώμα, ολόκληρο το ανθρώπινο σώμα, δεν κάνει τίποτα άλλο παρά να μιλάει ακατάπαυστα για όλα τα πάθη των ανθρώπων. Δεν έχεις παρά να το δεις.

Αργότερα οι ιατρικές εικόνες πλάτυναν αυτή την όραση, την έκανα πιο βαθιά, πιο δραματική. Χρωστάω σαν συγγραφέας πάρα πολλά στην Ιατρική. Δεν χρωστάω τίποτε στην Ψυχιατρική. Απλά σαν γιατρός, να βλέπω τους συγγενείς των αρρώστων να συνωστίζονται στους διαδρόμους των νοσοκομείων, να τριγυρίζουν τα κρεβάτια των αρρώστων τους, να παραστέκονται, να βλέπω το ίδιο το σώμα του αρρώστου. Πολλά μου έμαθαν όλα αυτά τα λόγια και όλα αυτά τα σώματα, γιατί η ιατρική σχέση είναι το ίδιο έντονη, το ίδιο αποκαλυπτική (με όλες τις σημασίες της λέξης), το ίδιο διαπεραστική όσο και η ερωτική σχέση.

Πέμπτη 29 Οκτωβρίου 2009

Είναι μια ήρεμη σιωπή


Τοπίο

Ερειπωμένοι τοίχοι. Εγκατάλειψη.
Περασμένες μορφές κυκλοφορούνε αδιάφορα
Χρόνος παλιός χωρίς υπόσταση
Τίποτα πια δε θ' αλλάξει δω μέσα.
Είναι μια ήρεμη σιωπή, μην περιμένεις απάντηση
Κάποια νύχτα μαρτιάτικη χωρίς επιστροφή,
Χωρίς νιότη, χωρίς έρωτα, χωρίς έπαρση περιττή.
Κάθε Μάρτη αρχίζει μιαν Άνοιξη.

Το βιβλίο σημαδεμένο στη σελίδα 16.
Το πρόγραμμα της συναυλίας για την άλλη Κυριακή.


Τα Ποιήματα 1941-1971
Από τη συλλογή Παρενθέσεις (1956)
Νεφέλη,  2000


Σάββατο 24 Οκτωβρίου 2009

Ένιωθα το χρόνο να φεύγει


Ένιωθα το χρόνο να φεύγει
Πάνω απ' τα πράγματα
Ξαφνικά έτσι
Όπως στεγνώνει κάτι το υγρό
Ξαφνικά έτσι ο χρόνος έφευγε
Τα πράγματα μέναν γυμνά πανάρχαια
Στεγνά όρθια και αμίλητα

(Τα κοίταζα τα ένιωθα
Πάντοτε έτσι)

Τραϊανός Αλέξης
Φύλακας ερειπίων
Πλέθρον, 1991




Παρασκευή 23 Οκτωβρίου 2009

Ανάμεσα στο φως και τις σκιές



Στη Ντελφτ του 17ου αιώνα, μια πλούσια πόλη της Ολλανδίας-λίκνο της τέχνης την εποχή εκείνη- ζουν πλούσιοι και φτωχοί, προτεστάντες και καθολικοί, κύριοι και υπηρέτες. Η 16χρονη Χριτ, κόρη τεχνίτη πορσελάνης, ενός από τους σχεδιαστές που έφτιαχναν τα περίφημα πλακάκια του τόπου τους, ώσπου μια μέρα ο φούρνος του τινάχθηκε στον αέρα και ο ίδιος έχασε την όρασή του, αναγκάζεται να δουλάψει σαν υπηρέτρια στο  σπίτι του ζωγράφου Βερμέερ (1632-1675). Εκπληρώνει τις τυπικές της υποχρεώσεις ,νοικοκυριό, πλυσίμο, μαγείρεμα και φροντίδα των πολλών παιδιών του ζωγράφου. Σιγά σιγά, μέσα από τις φωτοσκιάσεις του μεγάλου σπιτιού, παρατηρεί την καθημερινότητα της οικογένειας: την παραμελημένη σύζυγο που αργοκυλά στην κατάθλίψη, την δεσποτική φιγούρα της μητέρας της, τα παιδιά που διαρκώς αυξάνονται.  Μέχρι που συναντά και τον κύριο του σπιτιού. Μπαίνει δειλά στο μυστηριώδες καταφύγιό του, κερδίζει την εμπιστοσύνη του και εκείνος σε αντάλλαγμα τής αποκαλύπτει τον γοητευτικό κόσμο των χρωμάτων, της φαντασίας και της τέχνης του. Οι πίνακές του  την γοητεύουν, την  οδηγούν, μοιραία, στον κόσμο του και σά σταδιακά γίνεται μέρος του έργου του. Βοηθός του στην αρχή, μετά μοντέλο του, και στο τέλος η πιο οξυδερκής κριτικός του. Καθώς  η οικειότητα μεταξύ τους μεγαλώνει, δημιουργούνται εντάσεις κι εσφαλμένες εντυπώσεις μέσα στο σπίτι, κι ακόμη -καθώς το σκάνδαλο διαρρέει- αναταραχή και ψιθύροι στην πόλη... Τα ήθη της εποχής, βέβαια, επέβαλλαν αυστηρούς κανόνες συμπεριφοράς και η σχέση τους είναι ένα χαμηλών τόνων παιχνίδι βλεμμάτων και αγγιγμάτων.
Ένας πίνακας λοιπόν έμελλε να μεταφέρει στους αιώνες τον απόηχο μίας αγάπης ανεκπλήρωτης, τόσο βαθιάς που κανείς δεν τόλμησε τελικά να ζήσει.
Η Johansson, με μια, σχεδόν, τρομαχτική ομοιότητα με την κοπέλα του πίνακα,  θυσιάζει τη φυσική της γλυκύτητα στο βωμό του ρόλου της μέσα από μια αποχρωματισμένη εκθαυμβωτική εφηβική ομορφιά συνθέτει ένα έντονο πορτραίτο αθωότητας αλλά και πάθους.

Η ταινία είναι βασισμένη στη νουβέλα της Tracy Chevalier
στα ελληνικά από τις εκδόσεις Ωκεανίδα.


http://www.biblionet.gr/images/covers/b46876.jpg

Λίγα πράγματα είναι γνωστά για τη ζωή του περίφημου ζωγράφου Bερμέερ, καθώς δεν έχει επίσημο βιογράφο. Οι περισσότερες πληροφορίες για τη ζωή του προέρχονται από επίσημα νομικά έγγραφα της εποχής. Δημιουργεί έναν κόσμο διαμετρικά αντίθετο με την πραγματικότητα της εποχής του, στην οποία κυριαρχούν οι πολεμικές συγκρούσεις· έναν οικιακό, νοικοκυρεμένο, ελεγχόμενο, σιωπηλό, εξαιρετικά πολιτισμένο κόσμο, πολύ μακριά από τα πεδία των μαχών.
Για δύο ολόκληρους αιώνες έμεινε στην αφάνεια, μόλις τον 19ο αι επανανακαλύφθηκε από κοινό και ιστορικούς τέχνης. Το πιστοποιημένο έργο του ανέρχεται σε 36 πίνακες, οι οποίοι εκτελέστηκαν εντός λίγων χρόνων, αφού πέθανε σε ηλικία 43 ετών. Οι πίνακές του έχουν χαρακτηριστεί ως ηθογραφικοί, καθώς παρουσιάζουν μικρές, καθημερινές ανθρώπινες δραστηριότητες. 
Η χρήση από τον Vermeer της camera obscura , πρόδρομο της φωτογραφικής μηχανής, είναι σχεδόν σίγουρη λόγω συγκεκριμένων οπτικών φαινομένων που παρουσιάζονται στο έργο του (το ταξίδι των φωτεινών ακτίνων μέσα από μία οπή σε ευθεία γραμμή και ο σχηματισμός του ανεστραμμένου ειδώλου).

http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/66/Johannes_Vermeer_%281632-1675%29_-_The_Girl_With_The_Pearl_Earring_%281665%29.jpg/180px-Johannes_Vermeer_%281632-1675%29_-_The_Girl_With_The_Pearl_Earring_%281665%29.jpg
Το Κορίτσι με το μαργαριταρένιο σκουλαρίκι, ένας από τους πιο αισθαντικούς και μυστηριώδεις πίνακές του.

Πέμπτη 22 Οκτωβρίου 2009

Σαν πύργοι και κάστρα από ατσάλι, αλουμίνιο, μπετόν και λαμπερό γυαλί

Από το ταξίδι στην Αμερική
Η πόλη με τους ουρανοξύστες απλωνόταν μπροστά μου λαμπερή κάτω από τον μεσημεριάτικο ήλιο. Τα ψηλότερα κτίριά της ξεπερνούσαν το πανύψηλο ξενοδοχείο μου. Έβλεπα τη Νέα Υόρκη ως την πόλη της εποχής μου και μου άρεσε πολύ, με μάγευε, εκπλήρωνε όλες μου τις προσδοκίες. Σαν πύργοι και κάστρα από ατσάλι, αλουμίνιο, μπετόν και λαμπερό γυαλί υψώνονταν οι ουρανοξύστες παντού, ανακατεμένοι με κτίρια με εκπληκτικά χαμηλότερες σκεπές, και αυτοί, οι μεγάλοι, που ορθώνονταν με υπερηφάνια προς τον ουρανό, φαίνονταν σα να χαιρετούσαν από μακριά τις κορυφές των μικρών. Ήταν ένα ασταμάτητο διασκεδαστικό τρεμάμενο αναβόσβημα και γνέφιμο στον αέρα. Ο άνεμος φυσούσε δροσερός και είχε πολύ χώρο. Ο ουρανός ήταν ψηλά και γαλάζιος, ένιωθα να διακατέχομαι από μεγάλη ευφορία. «Αισθανόμουν στο Μανxάταν ελεύθερα, φιλικά και υπερήφανα!». Η φωνή, του Ουώλτ Ουίτμαν ακουγόταν πάνω από τις στέγες. Τα αυτοκίνητα κάτω προχωρούσαν σε αστείες χρωματιστές σειρές σαν ένα κινούμενο παιδικό παιχνίδι μέσα σ' έναν παιδικό παράδεισο.

Wolfgang Reinhold Koeppen
μτφ. Κίρκη Κεφαλέα
"Η λέξη" τ.155-

Τετάρτη 21 Οκτωβρίου 2009

Τραβερσωμένοι ας πάμε, λοιπόν, μέχρι να φυσήξει ούριος άνεμος (*)

Στο ποτάμι

Με τον καιρό πέφταν τα φύλλα
γίνονταν βούκινα οι καρποί, τι σάλπιζαν
δίπλα μου το νερό-νερό
η πέτρα-πέτρα
δεν είχε μονοπάτι ο θάνατος.

Ξάστερο το ποτάμι με λιγνά νερόφιδα
ίσκιοι πουλιών, χίλια τζιτζίκια.
Τι 'ταν που σάλεψε! Χαλίκια στη συρμή
κι ο τρομαγμένος πετροκότσυφας.
Γύρισα για να δω, κανένας.

Μόνο στην άκρη το νερό θολό,
σημάδια από θεόρατες πατούσες
κι οι πέτρες γύρω τους βρεγμένες.

Πρόλαβα κι έκλεισα τ' αυτιά
την ώρα που 'σκαγε το γέλιο του.
Μιχάλης Γκανάς
Μαύρα Λιθάρια
Καστανιώτη, 1993

(*)

Η οδός των Ελλήνων στον παγκόσμιο χάρτη - ορίστε την.

Οι Ελληνες ήταν πάντα ταξιδιώτες στη στεριά και στη θάλασσα. Βρέθηκαν πολύ συχνά σε κρίσιμα σταυροδρόμια και έδωσαν τη δική τους απάντηση στα αινίγματα και στα μηνύματα των καιρών. Τώρα οι καιροί είναι κόντρα. Τραβερσωμένοι ας πάμε, λοιπόν, μέχρι να φυσήξει ούριος άνεμος.

Μ. Γκανάς

Συνέντευξη στην "Καθημερινή" εδώ

τραβερσώνω: στρέφω το πλοίο να σταθεί τραβέρσο, δηλ. να δέχεται τον άνεμο ή το κύμα από τα πλάγια, ιταλ. traverso